Tężec jest chorobą zakaźną układu nerwowego wywoływaną przez toksynę produkowaną przez beztlenową bakterię Clostridium tetani. Laseczki tężca występują powszechnie w glebie, kurzu, wodzie oraz w przewodach pokarmowych zwierząt.
Pierwsze objawy tężca pojawiają się zwykle po 3-14 dniach od zakażenia. Początkowo chory odczuwa niepokój, bóle głowy, sztywność mięśni karku. Może też wystąpić trudność ze snem i uczucie rozbicia. Szybko jednak pojawiają się bardziej charakterystyczne symptomy.
Najpierw rozwija się szczękościsk (trismus) - chory nie może otworzyć ust z powodu skurczu mięśni żwaczy. Występuje też tzw. uśmiech sardoniczny - mimowolny grymas wywołany przez skurcz mięśni twarzy.
Dalej dochodzi do postępującej sztywności i bolesnych skurczów kolejnych grup mięśni: szyi, grzbietu, brzucha i kończyn. Charakterystyczne jest "prężenie" ciała (opistotonus ) - silny toniczny skurcz mięśni pleców powoduje wygięcie ciała łukowato do tyłu.
W ciężkim tężcu dochodzi do porażenia mięśni oddechowych i zaburzeń układu autonomicznego (wahania ciśnienia krwi, tachykardia), co prowadzi do ostrej niewydolności oddechowej i krążeniowej.
Typowy obraz kliniczny tężca jest dramatyczny - nie bez powodu dawniej nazywano go "śmiertelnym uśmiechem". Bez intensywnego leczenia choroba ta niemal zawsze kończy się zgonem.
Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania tężcowi jest szczepienie, które w Polsce jest obowiązkowe - znajduje się w kalendarzu szczepień ochronnych.
Szczepionkę w postaci preparatów skojarzonych (chroniących jednocześnie przed błonicą, tężcem i krztuścem - DTP lub DTaP) podaje się w schemacie kilku dawek w pierwszym roku życia, następnie dawek przypominających w wieku przedszkolnym i szkolnym.
Ostatnia dawka obowiązkowa przewidziana jest u nastolatków w 19. roku życia. Odporność poszczepienna nie trwa jednak dożywotnio - z czasem stężenie przeciwciał przeciw tężcowi obniża się. Dlatego zaleca się, by każdy dorosły przyjmował dawkę przypominającą co 10 lat. Niestety, wiele osób o tym nie pamięta.
źrdóło: zdrowie.pap.pl
