RMF24 RMF FM RMF MAXX RMF CLASSIC RMF ON
RMF24

Nobel za odkrycia ratujące życie milionom ludzi

Autor: Poniedziałek, 5 października 2015 (16:20)

Tegoroczną nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny przyznano trojgu naukowcom, których prace pomogły w walce z chorobami pasożytniczymi, zagrażającymi niemal połowie ludności świata. Nie ma przesady w stwierdzeniu, że dzięki nim uratowano życie dziesiątków a nawet setek milionów ludzi, żyjących głównie w krajach najbiedniejszych. Irlandczyka Williama Campbella i Japończyka Satoshi Omurę wyróżniono za odkrycie leku, które pomaga w walce z chorobami wywołanymi przez nicienie, Chinkę Youyou Tu za wyizolowanie z ziół substancji, która znacznie zmniejsza śmiertelność z powodu malarii.

Chcesz widzieć więcej artykułów od RMF24? dodaj w Google
Nobel za odkrycia ratujące życie milionom ludzi
Tegoroczni laureacji Nobla z dziedziny medycyny: William C. Campbell, Satoshi Omura i Youyou Tu

W swym uzasadnieniu, Komitet Noblowski przy Instytucie Karolińskim w Sztokholmie podkreślił, że chorobami pasożytniczymi, które dzięki pracy tegorocznych laureatów łatwiej można opanowywać, zagrożonych jest nawet 3,4 miliarda ludzi. To głównie mieszkańcy rejonów tropikalnych, krajów najbiedniejszych. Choroby pasożytnicze są zaś istotną barierą dla poprawy stanu zdrowia i warunków życia na tych terenach. Wprowadzone dzięki odkryciom laureatów leki doprowadziły do istotnego przełomu w walce z chorobami, które co roku dotykają setki milionów ludzi.

William Campbell i Satoshi Omura otrzymali połowę nagrody za odkrycie awermektyny, której pochodna pomogła zwalczać takie choroby, jak ślepota rzeczna, czy słoniowacizna. Ich przyczyną są nicienie, filarie, dostające się do organizmu po ukąszeniu przez muchy. Ślepota rzeczna to druga na świecie najczęstsza przyczyna utraty wzroku, dochodzi do tego w wyniku chronicznego procesu zapalnego rogówki. Słoniowacizna, czyli obrzęk limfatyczny powstaje, gdy nicienie zatykają naczynia chłonne i utrudniają odpływ płynu limfatycznego. Choroba prowadzi wtedy do stygmatyzujących i utrudniających poruszanie się deformacji.

Mikrobiolog, Satoshi Omura badał substancje przeciwbakteryjne, wytwarzane przez promieniowce Streptomyces. Izolował bakterie żyjące w ziemi, hodował je i po przeanalizowaniu tysięcy różnych kultur wyizolował około 50, które wytwarzały substancje dające największe nadzieje na skuteczne zwalczanie mikroorganizmów. Pracujący w USA parazytolog, William Campbell wykorzystał kultury bakterii Streptomyces otrzymane przez Omurę i badał na ile są efektywne. Zauważył, że szczególnie jeden z wytwarzanych przez nie związków, awermektyna, jest skuteczny w zwalczaniu pasożytów u zwierząt domowych i hodowlanych. Pochodna tej substancji iwermektyna okazała się potem skuteczna i bezpieczna także u ludzi. Obecnie lek jest powszechnie dostępny i na tyle skuteczny, że w niektórych rejonach doprowadził do niemal całkowitego wyplenienia tych chorób.

Malaria towarzyszyła ludzkości od czasów najdawniejszych, roznoszone przez komary pasożyty atakują czerwone krwinki, wywołują gorączkę, dreszcze, bóle głowy, biegunki. W ciężkich przypadkach prowadzą do uszkodzeń mózgu i śmierci. Do lat 60. minionego stulecia leczono ją chininą i jej pochodnymi. Malejąca skuteczność terapii i poważne efekty uboczne wymuszały jednak pracę nad innymi metodami leczenia.

Youyou Tu szukała inspiracji w tradycyjnej medycynie chińskiej. Jej badania wykazały możliwą skuteczność wyciągu ze spokrewnionej z piołunem bylicy rocznej (Artemisia annua). Analiza starożytnej literatury pomogła w opracowaniu skutecznej metody ekstrakcji jego aktywnego składnika. Nazwana później artemizyną substancja okazałą się skuteczna przeciwko pasożytom zarówno u zwierząt, jak i ludzi. W tej chwili, jak się ocenia, jej stosowanie zmniejsza śmiertelność malarii o około 20 procent u dorosłych i nawet 30 procent u dzieci. Komitet Noblowski podkreślił, że nagroda dla Tu nie jest wprost wyróżnieniem dla tradycyjnej chińskiej medycyny, ale nagrodą za pracę, która była tą medycyną inspirowana.

Tegoroczni laureaci dokonali swoich największych odkryć w latach 60. i 70. minionego stulecia. Opracowane na podstawie ich prac leki weszły do użycia na przełomie lat 70. i 80. Biorąc pod uwagę znaczenie ich prac dla dosłownie miliardów ludzi, aż trudno uwierzyć, że doczekali się swojej nagrody Nobla dopiero teraz. Ale oczywiście lepiej późno, niż wcale.


Źródło: RMF FM
Tagi: medycyna

Najważniejsze Fakty

Zobacz również

Dalsza część artykułu pod materiałem video: