To była wojna totalna. Amerykanie w Wietnamie walczyli z partyzantami niemal wszelkimi dostępnymi środkami. Wśród nich znalazł się sławny "środek pomarańczowy". Ten chemiczny środek, w równie pomysłowy, co barbarzyński sposób pozbawiał partyzantów ich dwóch podstawowych atutów: schronienia w lesie i zaopatrzenia w żywność z upraw lokalnej ludności. Rozwiązanie to polegało na tym, by po prostu zlikwidować zarówno las, jak i uprawy zrzucając na nie tzw. herbicydy totalne, czyli środki obracające w perzynę liście wszystkich roślin. Na pola i dżungle przez lata spadały z nieba miliony galonów, czyli tysiące ton trującego dla roślin deszczu.
Jak twierdzą Wietnamczycy, herbicydy zabiły lub okaleczyły podczas wojny setki tysięcy ludzi i zdeformowały ciała kolejnych setek tysięcy. W dodatku miały przyczynić się do powstania chorób dziedziczonych przez kolejne pokolenia Wietnamczyków. Amerykanie oficjalnie zaprzeczają, by te tzw. taktyczne herbicydy powodowały tego rodzaju schorzenia. Z drugiej jednak strony, nie tylko amerykańscy weterani wojny w Wietnamie narażeni na działanie tego rodzaju środków, ale również ich... dzieci, mogły uzyskać odszkodowania wypłacane przez Departamentu Weteranów rządu USA, a lista chorób kojarzonych z wojskowymi herbicydami obejmuje m.in. białaczkę, ziarnicę złośliwą, szpiczaka, mięsaki i inne nowotwory, w tym raka prostaty, a także cukrzycę oraz chorobę Parkinsona.
Stosunki wietnamsko-amerykańskie mają się ostatnio coraz lepiej. USA jest największym odbiorców wietnamskich towarów. W ciągu ostatnich 20 lat wartość wzajemnej wymiany handlowej wzrosła ponad sto razy. Współpraca dotyczy też kwestii bezpieczeństwa. Oba kraje zbliżyła rosnąca dominacja Chin w regionie, a dowodem na historyczną zmianę jest pierwsza od zakończenia wojny wizyta amerykańskiego okrętu wojennego w wietnamskim porcie, do której doszło ostatniej wiosny. Być może dlatego adresatem wietnamskich żądań nie ma być wcale rząd USA, ale jeden z głównych dostawców taktycznych herbicydów, producent "środka pomarańczowego", koncern Monsanto, który właśnie został przejęty przez innego chemicznego giganta, firmę Bayer z niemieckiego Leverkusen.
Monsanto broni się wskazując, że dostarczał środek na zlecenie rządu Stanów Zjednoczonych. Podkreśla też, że sprawa dotyczy wydarzeń sprzed ponad 40 lat. Wietnamska prasa opisując żądania władz w Hanoi wskazuje, że rząd Wietnamu postanowił wystąpić o pieniądze, zachęcony wyrokiem sądu w Kalifornii, który orzekł dwa tygodnie temu, że podobne, stosowane do dziś herbicydy wywołały raka u pewnego szkolnego ogrodnika.
Sąd w San Francisco nakazał koncernowi Monsanto wypłacenie niemal 300 mln dolarów odszkodowania ogrodnikowi, który twierdzi, że zachorował na nowotwór na skutek działania preparatu Roundup i innych herbicydów, używanych do zwalczania chwastów. Ten wyrok może uderzyć w wielomiliardowy biznes Monsanto, bo działająca w wielu krajach firma mutuje genetycznie rośliny tak, by były odporne na herbicydy, dzięki czemu można je opryskiwać uznanymi właśnie przez sąd za rakotwórcze herbicydami.
Zanim wietnamski wniosek w sprawie niszczenia dżungli dołączy zatem do tysięcy złożonych już w amerykańskich sądach pozwów dotyczących rakotwórczego działania współczesnych środków przeciwko chwastom, warto zauważyć, że cała sprawa to potężny cios dla niemieckiego właściciela Monsanto, cios potencjalnie silniejszy niż sławne kłopoty koncernu Volkswagen w aferze ze spalinami.
Koncern Bayer od początku lata stracił na wartości prawie 30 mld dolarów. Na razie odwołuje się od wyroku sądu w Kalifornii, ale być może straci znacznie więcej, jeśli przyjdzie mu zapłacić nie tylko amerykańskim rolnikom I ogrodnikom, ale i Wietnamczykom, ofiarom straszliwej wojny sprzed pół wieku.