W trudnych chwilach zawsze z pomocą przychodzi Bach. Patrząc na cierpienie sąsiadów, słyszę Pasję wg. Św. Mateusza. Znam ją na pamięć - każdy recytatyw, chorał i arię. Jej dramaturgia - w zależności od nastawienia - potrafi podnieść człowieka na duchu lub zepchnąć w czeluść. Pasja nie jest zbiorem luźnych utworów. Liczy się jej całość. Po czterystu latach Bach przypomina nam, jak niezłomny jest duch i jak kruche jest ludzkie ciało. To arcydzieło towarzyszy mi od miesiąca. Prowadzi za rękę przez wojnę. Siedzimy razem w okopach, świętujemy zwycięstwa. Jak dobrze, że homo sapiens tworzy cuda.
Na skwerku we Lwowie po raz kolejny odegrano hymn Ukrainy. To członkowie tamtejszej orkiestry symfonicznej. Odziani w żółto-niebieskie flagi występują w sali koncertowej pod gołym niebem. Każdy oddaje ojczyźnie to, co potrafi. Jedni utwory Mozarta, inni nacięcia na kolbie karabinu. Nie wszyscy muszą walczyć na pierwszej linii frontu. Nawet nie powinni - nawet w tym strasznym czasie nie ma takiego przymusu. Armia składa się z zawodowców i rezerwistów. Jest też cywilny trzon obrony terytorialnej. Wszyscy grają w jednej orkiestrze, a dyrygentem jest ukraiński Żyd. Niegdyś aktor, teraz prezydent.
W Odessie, w oczekiwaniu na zwiedzanie miasta przez Rosjan, obłożono pomniki workami z piasku. Wyglądają komicznie - jak choinki w białych płóciennych ozdobach. Wystaje im tylko głowa, żeby widziały, co nadchodzi. Nikt nie przepasa opaską oczu marmurowych bohaterów. Jeśli dojdzie do egzekucji, niech patrzą katom w ślepia. Odessa czeka. Nigdzie się nie spieszy. Zaliczyła już pierwsze bombardowania - jest zaszczepiona. Gdy cichną wybuchy i milkną alarmy, znad morza nadchodzi ciepły powiew wiatru. Przegania za horyzont pióropusze dymów. Życie uparcie wraca do normy.
Ale nie w Mariupolu. Tu nawet śmierć nie ma do czego wracać. Oficjalny kanał rosyjskiej telewizji pokazał film nakręcony z drona. Na nim kompletnie zniszczone miasto, jak Allepo albo Warszawa. Prezenterka rosyjskich widomości mówi, że to dzieło ukraińskich nacjonalistów. Sami postanowili zburzyć własne miasto, a że nie można było siedzieć z założonymi rękami, do akcji weszli wyzwoliciele! Takiego szczytu obłudy nie da się przeskoczyć. Nie mieści się w cywilizowanych normach. Pani na ekranie uśmiecha się i zaprasza na prognozę pogody. Jutro będzie świecić słońce.
Zbliża się Wielkanoc. Niedługo ludzie ruszą do spowiedzi. Będą myć okna i trzepać dywany. Ma znowu powstać z martwych, więc kto żyw dwoi się i troi. Ale to nie będą tym razem zwyczajne święta. Będzie nas więcej w Polsce przynajmniej o dwa miliony. Ukraińcy uciekają przez złem. To nie jest dialektyczny koncept, który żartuje sobie z dobrem. To rzeczywista i namacalna siła. Ma kopyta i zionie siarką. "Kształt o lwim cielsku i człowieczej głowie, z okiem jak słońce pustym, bezlitosnym, dźwiga powolne łapy, a wokoło krążą pustynnych ptaków rozdrażnione cienie". William Butler Yeats.