W jazgocie towarzyszącym wynikom wyborów i śmierci gen. Jaruzelskiego (jeszcze kiedyś o tym napiszę) znika temat, kto wie, czy nie najważniejszy dla naszych losów. Otóż mija 25 lat od wyborów z 4 czerwca 1989 roku, od których to symbolicznie liczymy III Rzeczpospolitą. W normalnym kraju to okazja do zrobienia bilansu, policzenia strat i zysków, dyskusji nad przyszłością. Rozmowy o tym, co kontynuować, a czego zaniechać, na jakie nowe czynniki rozwojowe postawić. Debatują ekonomiści, socjolodzy i futurolodzy.
W Polsce tego nie ma. W debacie dominuje linia rozliczeniowa: kogo jeszcze posadzić, a kogo tylko powiesić. Paradoksalnie świadczy to o głębokości rewolucji, jaka się u nas dokonała. Po każdej głębokiej przemianie (patrz Rewolucja francuska 1789 czy bolszewicka 1917) budzi się syndrom spóźnionych rewolucjonistów. Nie było ich przy rewolucji, to teraz "pokażemy jacy jesteśmy odważni, jacy dzielni i radykalni. Ta - odbyta już rewolucja - była do luftu, nie wytłukła całego zła, my teraz dopiero pokażemy, jak się robi rewolucję". I Bóg z nimi, są tylko śmieciem historii. Niestety, nieodłącznym.
A jest o czym dyskutować. Pomimo niepodlegającego dyskusji sukcesu, jaki odnieśliśmy, jeszcze więcej jest do zrobienia. To problem rozwarstwienia społeczeństwa. W ubiegłym tygodniu GUS podał, że 7,8 proc. naszych rodaków żyje poniżej minimum egzystencji, a więc nie stać ich nawet na pełnowartościowe wyżywienie, nie mówiąc o ubraniu, uczestnictwie w oświacie czy kulturze. Trzy czwarte społeczeństwa olało wybory, mają w nosie demokrację, nie wierzą w siłę sprawczą swojego państwa. Nasila się zjawisko trwałej, bezpowrotnej emigracji. Nie dlatego, że jest źle, tylko dlatego, że nikt nie jest w stanie sformułować porządnej perspektywy.
To są tematy do poważnej rozmowy. Tylko kto ją ma prowadzić? Nasi podwórkowi politycy czy dominujący tabloidowi dziennikarze? Cyberprzestrzeniowa społeczność z wszechobecnym nurtem chlastania po oczach każdego, kogo uznaje za wroga? Frustraci, którzy opanowali życie publiczne i wylewają swoje żale i kompleksy, a których symbolem stały się tłuste (podobno) nóżki pewnego polityka?
A może spróbujmy inaczej. Zamiast siebie i innych poniewierać, zacznijmy mieć do siebie szacunek, bez względu na okoliczności drugorzędne. Bo jeśli coś w III Rzeczypospolitej osiągnęliśmy, to wbrew polskim przywarom, dzięki zgodzie i współpracy rozmaitych sił politycznych, idąc środkiem, a nie skrajem. To zgoda, a nie konflikt zbudowała III Rzeczpospolitą i tym warto pamiętać. A innego państwa nie mamy i raczej mieć nie będziemy.