Dolegliwość, która nasila się jesienią

W kwietniu kwitły kwiaty, w lipcu pyliły lipy, w międzyczasie życie utrudniały nam brzozy i inne rośliny. Katar, zatkany nos, ból głowy, czy o tym wszystkim zapomnimy aż do kolejnej wiosny? Niestety nie, mówi dr n. med. Aleksandra Sztuka-Banel, otolaryngolog z Medicus Clinic we Wrocławiu. Dla osób podatnych na przewlekłe zapalenie zatok jesień nie jest neutralna.

Każdy katar, każde zapalenie błony śluzowej nosa przechodzi z zapaleniem błony śluzowej zatok. Tylko, że nie zawsze jest to tak burzliwe. Przy dobrej drożności, dobrym drenażu zatok, bardzo szybko objawy mijają. Natomiast jeżeli są jakieś patologie w ujściach bądź jest to dość masywne zapalenie, wtedy zaczyna nas boleć głowa, katar się nasila i występuje np. zaburzenie węchu. Te objawy infekcji często mieszają się z objawami covidowymi, ponieważ wirus SARS-CoV-2 to wirus, który też wywołuje objawy zapalenia zatok.

W efekcie pacjenci, którzy chorują na zatoki sezonowo, o tej porze roku nie kojarzą tego faktu, że mogą być chorzy na Covid-19. Dopiero kiedy np. domownicy, którzy nie mają żadnych objawów, tracą węch, gorączkują lub mają inne objawy typowo covidowe, wtedy okazuje się, że dolegliwości mogą być objawem infekcji covidowej. Dlatego w takich przypadkach zalecana jest wizyta u laryngologa, który sprawdzi endoskopem nos i ujścia zatok.

Jeżeli już na wstępie widać, że pacjent ma polipy w ujściach zatok albo wadę anatomiczną (np. krzywa przegroda, puszkowa małżowina) to takie wady można poprawić. Laryngolog przeprowadza wtedy plastykę przegrody nosowej, której głównym celem jest udrożnienie ujść zatok.

Mogą to być jednak inne problemy, jak istnienie chorób przewlekłych w całym organizmie. Alergia - która objawiać się może skórą atopową, wysypkami czy też już konkretnie zapaleniem błony śluzowej i wytwarzaniem wydzieliny, czyli katarem. Może się też objawiać obrzękiem śluzówki nosa i jednocześnie obrzękiem w ujściu zatok, co prowadzi wtórnie do zablokowania ujścia zatok, gromadzenia się wydzieliny czy wytwarzania polipów i wtedy mamy przewlekłe zapalenie zatok na tle alergicznym. Oczywiście są leki przeciwalergiczne, ale najważniejsze jest usuwanie alergenu. Warto więc zrobić test u alergologa, dociec do tego, na co jesteśmy uczuleni. Wiadomo, że nie usuniemy pyłków, nie usuniemy całkowicie roztoczy kurzu, chociaż pewną terapię antykurzową możemy w domu przeprowadzić. Możemy  usunąć “zbieracze kurzu" - zasłony, dywany. Z drugiej strony jeśli wiemy, że jesteśmy uczuleni na kota, to nie powinniśmy decydować się na takie zwierzę.

Z drugiej strony, mamy też dostępne leki, więc zawsze myśląc o leczeniu zapalenia zatok, stosujemy w pierwszej fazie leczenie obkurczające, przy pomocy sterydów miejscowych, donosowych. W skrajnych przypadkach, kiedy mamy nasiloną polipowatość zatok, stosujemy też sterydy ogólne do 14 dni, a donosowe do 12 tygodni. Plus oczywiście irygacje donosowe, a jeśli jest to bakteryjne zakażenie, pobieramy wymaz z ujścia zatok, hodujemy patogen, wykonujemy antybiogram i stosujemy antybiotyk celowany do trzech tygodni. Jeżeli nie ma nadkażenia bakteryjnego, wtedy leczymy tylko lekami obkurczającymi i irygacjami. Jeżeli się okazuje, że leczenie nie jest skuteczne, pacjent dalej ma objawy, wtedy przystępujemy już do bardziej radykalnych metod.

Chodzi o zabiegi operacyjne zatok i tutaj leczeniem z wyboru jest operacja endoskopowa funkcjonalna zatok FESS pod kontrolą kamerki endoskopu. Wprowadzamy go do nosa i pod kontrolą wzroku odpowiednimi narzędziami usuwamy to, co zbędne w ujściach zatok, czyli np. polipy, pogrubienie śluzówki i następnie przechodzimy do ujść zatok, udrażniamy je. Celem tego zabiegu, oprócz oczyszczenia patologicznych struktur takich jak polipy, pogrubienia śluzówki, biofilmy bakteryjne, jest przede wszystkim doprowadzenie do upowietrznienia zatok, czyli poszerzenia naturalnych ujść, aby dostęp powietrza do zatok był prawidłowy. Jeżeli zatoka jest dobrze upowietrzniona, może ulec samouleczeniu. Takie ma zdolności regeneracyjne - mówi dr n. med. Aleksandra Sztuka-Banel.

Zabiegi endoskopowe przeprowadza się po wykonaniu tomografii komputerowej zatok.

Dzięki niej możemy stworzyć pewnego rodzaju mapę, abyśmy dokładnie znali anatomię pacjenta, wiedzieli, jak się poruszać w ujściach zatok, znali każdy element struktury zatok, aby podczas zabiegu nie było żadnych błędów i utrudnień. Czasem jednak występują trudności anatomiczne, np. bardzo wąskie zachyłki czołowe, mamy trudności w dojściu, wtedy posługujemy się nawigacją elektromagnetyczną - dodaje dr n. med. Aleksandra Sztuka-Banel.

Podsumowując, jeśli cierpimy na przewlekłe zapalenie zatok i ten problem spędza nam sen z powiek, to czas wreszcie coś z tym zrobić. Szczególnie, że w większości przypadków leczenie pacjenta jest 100-procentowo skuteczne.