Ból jest jednym z podstawowych bodźców i ma krytyczne znaczenie dla funkcjonowania człowieka. Gdy tylko poczujemy ukłucie, uderzenie, oparzymy się albo skaleczymy, sygnał elektryczny biegnie do mózgu, dając nam znak, że coś jest nie tak, gdzieś w organizmie czai się zagrożenie. Instynkt podpowiada nam, by szukać źródła bólu, a na poziomie nieświadomym pojawia się gwałtowna reakcja uniku. Jeśli boli nas ucho, głowa czy okolice oka, to w pierwszej kolejności sprawdzamy dokładnie w tym miejscu, czy nie pojawił się jakiś problem, który możemy szybko rozwiązać.
Jednak układ nerwowy potrafi płatać figle. To ogromna sieć miliardów komórek nerwowych, które przekazują sobie sygnały z całego ciała do mózgu i z powrotem. Może się zdarzyć tak, że impulsy gdzieś się zawieruszą, dając sygnał z zupełnie zdrowej części organizmu. Sprawdzamy tam, gdzie boli, a przyczynę możemy znaleźć zupełnie gdzie indziej - w jamie ustnej.
Niedawna wizyta u dentysty, podczas której przeprowadzony został zabieg z ingerencją w miazgę zęba, może skutkować pojawianiem się bólu czy innych nieprzyjemnych wrażeń, objawiających się obrazem podobnym do migreny. To działa też w drugą stronę: jeśli dawno nie byliśmy na przeglądzie, to trudno będzie stwierdzić, czy gdzieś w kanale korzeniowym nie tli się infekcja stymulująca zakończenia nerwowe - ostrzega lek. stom. Aleksander Gajos, endodonta.
Jak sobie radzić? Trzeba wykluczyć jamę ustną jako źródło bólu. Diagnostyka opiera się na zdjęciach RTG, tomografii, ale również na podstawowej metodzie, jaką jest przegląd stanu zębów z lusterkiem stomatologicznym.
Nagły atak ostrego bólu w obrębie twarzy, jej połowy lub konkretnego punktu, przebiegający również m.in. ze łzawieniem i katarem może być skutkiem neuralgii. Choć samo zapalenie miazgi nie znajduje się wśród jej przyczyn, to zmieniony próchnicowo ząb może ją naśladować.
Próchnica w początkowej fazie w ogóle nie powoduje bólu. Jeśli dotyczy tylko szkliwa lub zębiny, to możemy sobie nie zdawać sprawy, że nasz ząb dotknęła ta choroba. Odontalgia (ból zęba) pojawia się, gdy stan zapalny obejmie miazgę, wtedy nerw jest stymulowany, co człowiek odczuwa jako bardzo nieprzyjemne doznania bólowe, które często sięgają daleko poza ząb - wyjaśnia lekarz.
Budząc się rano z bólem w okolicach policzków, można się zawahać: boli ząb czy zatoka? Te struktury są tak blisko siebie, że często poprawne rozpoznanie źródła bólu może sprawiać niemały kłopot. Alergie, wirusy czy bakterie powodują obrzęk śluzówki dróg oddechowych, zatkanie ujść zatok i gromadzenie się w nich płynu. W efekcie odczuwamy narastający, pulsujący ból policzków. Ból ten może promieniować na zęby, ale też uszkodzony ząb może sugerować stan zapalny zatok. Korzenie górnych zębów trzonowych są tak długie, że sięgają nawet dna zatok szczękowych.
Lekarzowi trudno pomylić infekcję zatok z bólem zęba. Chorobom zatok towarzyszy podniesiona temperatura, uczucie zatkanego nosa, śluzowa lub ropna wydzielina. Ból zębów górnej szczęki może promieniować na zatokę, sprawiając kłopoty diagnostyczne, ale po wywiadzie i prześwietleniu powinniśmy nabrać pewności, co do etiologii choroby - mówi stomatolog.
Jeśli połączymy je z takimi dolegliwościami, jak właśnie trzaskanie, przeskakiwanie żuchwy, bolesność przy jedzeniu, to możemy być pewni, że za to odpowiada TMD, czyli temporomandibular disorder, co po polsku określamy dysfunkcją stawu skroniowo-żuchwowego.
Podstawą leczenia jest odpowiednia diagnostyka radiologiczna, uzupełnienie braków zębowych, wprowadzenie leczenia ortodontycznego, jeśli takie jest konieczne, a także fizjoterapia stomatologiczna. W przypadku bruksizmu dopasowujemy szynę do założenia na noc. Pacjentom zalecamy również zestaw ćwiczeń do domu, które ułatwią rozluźnienie mięśni okolic stawów - tłumaczy dr Gajos.
Pod tą tajemniczą nazwą kryje się jedna z najgroźniejszych chorób, która - nierozpoznana lub źle leczona - może skończyć się tragicznie. Swój początek bierze w chorym zębie. Pierwsze objawy nie są nietypowe: ból żuchwy, przedniej części szyi, podniesiona temperatura, lekkie osłabienie.
Niestety, szybko dochodzi do pogorszenia sytuacji: pojawia się gorączka, obrzęk dna jamy ustnej i szyi, problemy z mówieniem, a nawet tzw. stridor, czyli obrzęk krtani, skutkujący świszczącym oddechem. Nie ma wtedy czasu do stracenia, liczy się każda minuta i trzeba wezwać pogotowie.
Po usunięciu zęba lekarz zaleca nam antybiotyk do stosowania przez kilka do kilkunastu dni. To ma zapewnić doleczenie stanu zapalnego po usunięciu zęba, zapobiegnięcie nadkażeniu i zabicie bakterii, które mogłyby wniknąć do organizmu podczas procedury. Ważne jest przestrzeganie zaleceń i sumienne stosowanie przepisanych leków, żeby uniknąć powikłań.
Przez umiejscowienie i mocne unerwienie zębów, ich dolegliwości mogą naśladować zupełnie inne choroby czy dolegliwości. Nawet jeśli ich nie podejrzewamy o bycie winowajcami, to regularne kontrole w gabinecie dentysty pozwolą uniknąć komplikacji i poważniejszych problemów oraz żmudnego dochodzenia, czy źródłem migreny czasem nie jest zepsuty ząb.