Ruszają kwalifikacje wojskowe. Co grozi za niestawienie się przed komisją?

• Kwalifikacja wojskowa 2026 odbędzie się od 2 lutego do 30 kwietnia.
• Obowiązek stawienia się dotyczy m.in. mężczyzn z rocznika 2007 oraz wybranych kobiet z roczników 1999-2007.
• Osoby przebywające na stałe za granicą mogą być zwolnione z obowiązku, jeśli odpowiednio to udokumentują.
• Jak usprawiedliwić swoją nieobecność, jak wygląda doprowadzenie przez policję w razie niestawienia się na kwalifikację? Przeczytaj cały artykuł, aby się dowiedzieć. 

Za przygotowanie i przebieg kwalifikacji wojskowej odpowiadają wojewodowie, którzy corocznie publikują stosowne obwieszczenia. Termin kwalifikacji ustala minister obrony narodowej w porozumieniu z MSWiA. W 2026 roku kwalifikacja wojskowa potrwa od 2 lutego do 30 kwietnia, a jej ogłoszenie nastąpi 16 stycznia.

Na kwalifikację wojskową w 2026 roku muszą się stawić:

• mężczyźni urodzeni w 2007 roku,
• mężczyźni z roczników 2002-2006, którzy nie mają jeszcze określonej kategorii wojskowej,
• osoby, które w 2024 lub 2025 roku zostały uznane za czasowo niezdolne do służby wojskowej, a okres tej niezdolności wygasa przed końcem kwalifikacji,
• osoby wcześniej uznane za niezdolne, jeśli złożyły wniosek o zmianę kategorii,
• kobiety z roczników 1999-2007 posiadające lub zdobywające kwalifikacje przydatne dla wojska (np. medyczne, weterynaryjne, informatyczne, lotnicze, morskie, psychologiczne),
• ochotnicy po ukończeniu 18. roku życia oraz osoby o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej do 60. roku życia, jeśli nie mają określonej kategorii i zgłosiły się do kwalifikacji.

Wezwanie do stawiennictwa na komisji wojskowej kandydaci otrzymują drogą pocztową. W dokumencie zostaje określony termin wykonania wskazanego obowiązku. Wpisane jest miejsce prowadzenia kwalifikacji wojskowej, a także jej dokładny termin łącznie z godziną wskazaną dla konkretnego kandydata. Wezwania muszą zostać dostarczone zainteresowanym co najmniej na 7 dni przed wyznaczonym terminem stawiennictwa. Obwieszczenia dotyczące kwalifikacji wojskowej publikuje też miejscowy wojewoda. Nieotrzymanie wezwania nie zwalnia osoby od obowiązku stawienia się w terminie i miejscu wskazanym w obwieszczeniu wojewody.

Ustawa o obronie Ojczyzny nakłada obowiązek stawienia się na kwalifikację wojskową. Sankcje za niestawienie się na kwalifikację wojskową 2026 są poważne. Jeśli kandydat nie pojawi się w wyznaczonym terminie bez uzasadnionej przyczyny, wójt, burmistrz lub prezydent miasta mogą nałożyć grzywnę w celu przymuszenia do realizacji obowiązku. Wysokość grzywny ustala sąd, a kara może być nakładana wielokrotnie, aż do momentu stawienia się na kwalifikacji.

Podstawę prawną stanowi art. 681 pkt 1 i 3 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.

Wójt, burmistrz lub prezydent mogą także zarządzić przymusowe doprowadzenie kandydata przez policję do komisji lekarskiej. Funkcjonariusze podejmują działania w celu doprowadzania osoby we wskazane miejsce. Mundurowi pojawiają się miejscu zamieszkania, zameldowania - tak, gdzie mogą się spodziewać obecności osoby, która ma się stawić na kwalifikacji wojskowej.

Za niestawienie się na kwalifikację wojskową 2026, odmowę poddania się badaniom lekarskim, nieprzedstawienie wymaganych dokumentów lub odmowę udzielenia informacji może grozić także kara ograniczenia wolności.

Osoby, które uchylają się od obowiązku stawienia się na kwalifikacji wojskowej czekają nie tylko konsekwencje finansowe. Dane osób podlegających kwalifikacji wojskowej gromadzi się w ewidencji wojskowej. Zatem informacja o uchylaniu się od obowiązku może też znaleźć się w tym rejestrze, co może rodzić problemy przy późniejszej rekrutacji do formacji mundurowych np. w straży pożarnej, straży granicznej czy policji.

Przepisy przewidują sytuację, w której kandydat może usprawiedliwić nieobecność na komisji wojskowej. Musi mieć jednak ważną przyczynę, dla której nie pojawił się w zaznaczonym w wezwaniu terminie. Ważne jest to, by wezwany zawiadomił o powodzie nieobecności wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do dnia, w którym był zobowiązany stawić się do kwalifikacji wojskowej. Istotne jest, aby taka osoba dostarczyła dokumenty, które usprawiedliwiają jego nieobecność.

Chodzi na przykład o zaświadczenie ze szpitala o pobycie w placówce, dokumenty poświadczające losowy wypadek czy np. śmierć bliskiej osoby. Co ważne, pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika na czas kwalifikacji wojskowej.

Osoby, które podlegają kwalifikacji powinny pamiętać, że usprawiedliwienie nieobecności nie zwalnia z obowiązku stawienia się na niej. Jeśli z powodów usprawiedliwionych nie pojawimy się w pierwszym terminie, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wyznaczy nam inny niż określony w wezwaniu termin stawienia się do kwalifikacji wojskowej.

Osoba przebywająca za granicą nie ma obowiązku stawiennictwa na kwalifikacji wojskowej, pod warunkiem że jej pobyt poza Polską ma charakter stały i potrafi to odpowiednio udokumentować. Za dowód stałego pobytu za granicą mogą służyć m.in. brak meldunku na terenie Polski lub oficjalne zaświadczenie wydane przez władze innego kraju, potwierdzające stałe zamieszkanie na jego terytorium. W praktyce oznacza to, że osoby, które wyemigrowały na stałe i nie utrzymują formalnych związków z Polską w postaci meldunku czy miejsca zamieszkania, nie są zobowiązane do stawienia się na komisję wojskową ani do odbywania ćwiczeń wojskowych.

Jeżeli obywatel polski posiada również obywatelstwo innego państwa i na stałe mieszka poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie podlega obowiązkowi obrony wynikającemu z polskich przepisów. W każdym przypadku kluczowe jest jednak właściwe udokumentowanie swojego statusu, ponieważ brak odpowiednich dokumentów może skutkować uznaniem, że osoba ta wciąż podlega obowiązkowi.

Choć stawienie się na kwalifikacji wojskowej może wydawać się problematyczne, konsekwencje jakie wynikają z jej unikania są poważne. Uchylanie się od obowiązku może spowodować w skrajnych przypadkach, że do drzwi kandydata może zapukać policja. Warto pamiętać o tym, że jeżeli kandydat nie może się stawić przed komisją lekarską we wskazanym w wezwaniu terminie, może usprawiedliwić swoją nieobecność przedstawiając odpowiednie dokumenty.  

W przypadku pytań warto skontaktować się z odpowiednim dla naszego regionu wojskowym centrum rekrutacji lub urzędem gminy.