Ambystoma meksykańska, zwana też aksolotlem, to endemiczny płaz występujący naturalnie tylko w jeziorach na południe od miasta Meksyk. Niezwykłe zdolności do regeneracji sprawiły, że organizm stał się popularnym zwierzęciem laboratoryjnym, bywa też hodowany w domu. Trudno znaleźć część jego ciała, która nie podlegałaby regeneracji - mówi współautor pracy, prof. Randal Voss z UK Spinal Cord and Brain Injury Research Center. Wiemy, że może regenerować kończyny, ogon, rdzeń kręgowy, oczy, a nawet połowę mózgu - dodaje.
Trudno się dziwić, że zwierzę od dawna cieszy się sławą i zainteresowaniem. O ile w naturalnym środowisku gatunek jest zagrożony wyginięciem, liczne osobniki znalazły sobie doskonałe miejsce w laboratoriach biologicznych. Na Uniwersytecie Kentucky hoduje się je od XIX wieku. Naukowcy już wtedy chcieli podpatrzeć, co sprawia, że regeneracja jest u nich możliwa, liczą na to, że podobny proces uda się odblokować także u człowieka. Wiemy, że ambystoma ma wiele genów, które występują też u człowieka, problem w tym, że wszystkich ma dziesięciokrotnie więcej, niż my. Badania jej genomu były do tej pory po prostu zbyt trudne i czasochłonne.
Dr Jeramiah Smith i Voss z pomocą najnowszych metod zdołali w końcu poukładać wszystkie elementy tej potężnej układanki i przekonują, że teraz badania zmierzające do odkrycia tajemnicy regeneracji, funkcji poszczególnych genów i samego mechanizmu, który uruchamiają, powinny postępować już znacznie szybciej. Jeszcze kilka lat temu badania tak dużych genomów wydawały się niemożliwe - mówi Smith. Teraz pokazaliśmy dostępną i oszczędną metodę, która może pomóc sekwencjonować porównywalnie duże genomy innych zwierząt - dodaje.
By udowodnić, jak można wykorzystać nowe informacje o ambystomie Voss i Smith zidentyfikowali gen, który odpowiada u niej za nieprawidłowości pracy serca. To oznacza, że zwierzę może być nowym modelem badań tego zaburzenia u ludzi. Badania biomedyczne w dużej części napędzają teraz odkrycia genetyczne - mówi Voss. By zrozumieć chorobę u człowieka, trzeba mieć możliwość badania genów, które mają dla niej istotne znaczenie, na zwierzętach, choćby takich jak aksolotl - podkreśla.
Teraz kiedy mamy dostęp do pełnej informacji genetycznej, możemy zacząć badać u ambystomy funkcje poszczególnych genów i nauczyć się, w jaki sposób mogą przyczyniać się do regeneracji organów - dodaje Voss. Mam nadzieję, że pewnego dnia będziemy w stanie stworzyć na bazie tej wiedzy metody terapii, które pozwolą skuteczniej leczyć choćby uszkodzenia rdzenia kręgowego, skutki udarów, czy choroby stawów - mówi.
