„Nasze terytorium zostało wykorzystane do takiego spotkania bez naszej wiedzy. (…) Nie mogę komentować szczegółów, ponieważ nie byliśmy na spotkaniu. Jednak dane z lotu pozwalają mi stwierdzić, że tajne spotkanie w Baku rzeczywiście się odbyło” – powiedział Alijew w trakcie konferencji z kanclerzem Niemiec Friedrichem Merzem.
Według ustaleń tygodnika „Die Zeit”, rozmowy dotyczyły możliwych scenariuszy zakończenia wojny w Ukrainie.
Rozmowy za kurtyną
Według niemieckich mediów w spotkaniu wzięli udział m.in. były szef kancelarii Angeli Merkel Ronald Pofalla (CDU) oraz były premier Brandenburgii Matthias Platzeck (SPD). Stronę rosyjską reprezentowali m.in. Wiktor Zubkow, przewodniczący rady dyrektorów Gazpromu, oraz Walerij Fadiejew, szef rady ds. praw człowieka przy prezydencie Rosji. Część rosyjskich uczestników objęta jest sankcjami Unii Europejskiej.
Rozmowy miały charakter nieoficjalny i nie były inicjatywą rządu Niemiec. Według „Die Zeit”, spotkanie mogło być próbą wznowienia dialogu niemiecko-rosyjskiego poza oficjalnymi kanałami dyplomatycznymi. Niemiecki rząd podkreślił, że nie był zaangażowany w organizację spotkania i nie wie, w jaki sposób przebiegało.
Niemieckie media oceniają, że w ramach takich spotkań strona rosyjska ma przekonywać, że wojna na Ukrainie może zakończyć się wyłącznie na warunkach Moskwy, a jednocześnie sondować możliwości normalizacji stosunków dwustronnych po zakończeniu konfliktu.
Wraca „dialog petersburski”
„Die Zeit” zwraca uwagę, że uczestnicy spotkania posługują się terminem „dialog petersburski”. Ta forma niemiecko-rosyjskiego forum, powołana do życia w 2001 roku przez Władimira Putina i kanclerza RFN Gerharda Schroedera, a w 2022 roku zlikwidowana przez rząd niemiecki. Poffala i Zubkow byli w przeszłości moderatorami tego formatu.
Poffala i Platzek nie pełnią obecnie żadnych oficjalnych funkcji, ale mają istotny wpływ na politykę swoich partii.
Spotkanie w Baku wywołało kontrowersje zarówno w Niemczech, jak i na arenie międzynarodowej. Eksperci zwracają uwagę, że takie inicjatywy mogą być wykorzystywane przez Rosję do forsowania własnych narracji i prób wpływania na politykę Zachodu. Politolog Stefan Meister ocenił, że rosyjscy uczestnicy nie są oficjalnymi negocjatorami Kremla, lecz przedstawicielami aparatu propagandowego.
Wydarzenia w Azerbejdżanie pozostają także w kontrze do oficjalnej linii Unii Europejskiej, która utrzymuje politykę izolacji Rosji.
Po spotkaniu w Berlinie z kanclerzem Friedrichem Merzem, prezydent Alijew powiedział, że Baku rozpoczęło własne dochodzenie po doniesieniach medialnych na temat tych wizyt.
