Operacja Irini to wojskowa misja Unii Europejskiej prowadzona na Morzu Śródziemnym. Jej głównym zadaniem jest egzekwowanie embarga ONZ na dostawy broni do Libii.
W marcu 2025 roku mandat operacji został przedłużony do 31 marca 2027 roku i rozszerzony o nowe zadanie: zwiększanie świadomości sytuacyjnej na morzu (MSA), w tym monitorowanie zagrożeń dla infrastruktury morskiej i innych nielegalnych działań.
W ramach tych działań 20 lipca siły uczestniczące w operacji przeprowadziły kontrolę tankowca Mv South Star, podejrzewanego o naruszenie międzynarodowego prawa morskiego i pływanie pod fałszywą banderą.
Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas podkreśliła, że każdy nielegalny rejs wspiera rosyjską machinę wojenną. „Nasze sankcje wspieramy działaniami na morzu” – napisała Kallas w serwisie X.
Rozszerzenie działań – operacja Atalanta
W tym tygodniu państwa członkowskie UE zatwierdziły także rozpoczęcie przez siły UE w ramach operacji Atalanta kontroli bandery statków podejrzewanych o przynależność do rosyjskiej floty cieni. Atalanta to pierwsza morska operacja wojskowa Unii Europejskiej, uruchomiona w 2008 roku, pierwotnie w celu walki z piractwem u wybrzeży Somalii oraz ochrony statków przewożących pomoc humanitarną.
Według Kallas, decyzja ta ma zwiększyć skuteczność działań wymierzonych w rosyjską flotę cieni, wykorzystywaną do obchodzenia sankcji na eksport rosyjskiej ropy.
„Flota cieni” to określenie używane wobec sieci starszych tankowców, często należących do nieprzejrzystych struktur właścicielskich i operujących pod zmieniającymi się banderami. Według państw zachodnich statki te pomagają Rosji utrzymywać przychody z eksportu surowców mimo sankcji nałożonych po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji na Ukrainę.
W maju 2026 roku, na podstawie uprawnień przyznanych przez UE, operacja Irini przeprowadziła pierwszą inspekcję tankowca podejrzanego o pływanie pod fałszywą banderą, zgodnie z art. 110 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS).
