Kim są osadnicy?
Osadnicy to izraelscy obywatele mieszkający na ziemiach palestyńskich na okupowanym Zachodnim Brzegu i we Wschodniej Jerozolimie. Część z nich przenosi się na te terytoria, kierując się niższymi kosztami życia oraz zachętami finansowymi oferowanymi przez rząd. Wielu uznaje jednak biblijne przymierze Boga z Izraelitami za uzasadnienie roszczeń terytorialnych współczesnego państwa Izrael.
Starcia ponownie zaostrzyły sytuację na Zachodnim Brzegu, gdzie od dłuższego czasu narasta przemoc ze strony żydowskich osadników wobec Palestyńczyków. Osadnicy wspierani są przez skrajnie prawicowe środowiska w obecnym izraelskim rządzie.
Żydowscy osadnicy podpalili dwa meczety
W niedzielę nad ranem we wsi Kusra osadnicy podpalili niedawno ukończony meczet – poinformował przewodniczący lokalnej rady. Na jego ścianach mieli namalować obraźliwe napisy.
Izraelska armia poinformowała, że do Kusry wysłano żołnierzy, a policja zabezpieczy dowody i przeprowadzi śledztwo. Według palestyńskich władz osadnicy próbowali podpalić także meczet we wsi Kur i namalowali na jego ścianach obraźliwe hasła.
W tle kolejna eskalacja przemocy
Ostatnie ataki nastąpiły po piątkowym starciu w pobliżu palestyńskiej wioski Tal na południowy zachód od Nablusu, gdzie zginęło czterech Palestyńczyków i dwóch izraelskich żołnierzy – przekazała agencja Reutera.
Według palestyńskich władz do starcia doszło po tym, jak uzbrojeni osadnicy weszli do wioski i sprowokowali mieszkańców. Izraelska armia poinformowała, że podczas konfrontacji obie strony użyły broni palnej.
Premier Izraela Benjamin Netanjahu zapowiedział po wydarzeniach w Tal „zdecydowane działania”, w tym możliwość wyburzenia domów dwóch Palestyńczyków podejrzewanych o udział w starciu.
Z kolei w sobotę armia poinformowała o zatrzymaniu ponad 70 Palestyńczyków podejrzanych o związki z organizacjami terrorystycznymi.
Tragiczny bilans na Zachodnim Brzegu
Sytuacja na Zachodnim Brzegu pogarszała się już przed atakiem Hamasu na Izrael z 7 października 2023 r. Po wybuchu wojny w Strefie Gazy przemoc ze strony osadników jeszcze się nasiliła. Zjawisko spotkało się z międzynarodowym potępieniem, jednak nie widać oznak jego osłabienia.
Według ONZ od początku wojny w Strefie Gazy na Zachodnim Brzegu zginęło 1114 Palestyńczyków, z czego zdecydowana większość w działaniach izraelskiej armii. Co najmniej 35 osób zginęło w atakach z udziałem osadników. Izraelska armia w styczniu 2025 r. rozpoczęła nową, szeroko zakrojoną kampanię na Zachodnim Brzegu, deklarując, że jej celem jest walka z rosnącymi w siłę na tym terenie organizacjami terrorystycznymi.
Palestyńskie ministerstwo zdrowia podało, że od początku 2026 r. na okupowanym Zachodnim Brzegu zginęło 87 Palestyńczyków, w tym 21 w atakach izraelskich osadników. W 2026 r. zginęło też trzech Izraelczyków, w tym dwóch żołnierzy zabitych w piątek.
Spór o Zachodni Brzeg na przestrzeni lat
Od czasu zajęcia Zachodniego Brzegu i Wschodniej Jerozolimy podczas wojny sześciodniowej w 1967 r. Izrael wybudował tam setki osiedli, w których mieszka około 700 tys. Żydów. Większość nielegalnych z perspektywy prawa międzynarodowego osiedli została zbudowana w całości lub częściowo na prywatnych gruntach palestyńskich.
Palestyńczycy chcą, by Zachodni Brzeg, Wschodnia Jerozolima i Strefa Gazy weszły w skład ich przyszłego państwa.
Zachodni Brzeg zamieszkuje ponad 500 tys. żydowskich osadników oraz ok. 3,4 mln – Palestyńczyków. Obie grupy funkcjonują w odrębnych systemach prawnych: osadnicy podlegają prawu izraelskiemu i sądom cywilnym, natomiast Palestyńczycy – prawu wojskowemu i sądom wojskowym administrowanym przez władze okupacyjne.
Netanjahu uważa utworzenie jakiegokolwiek państwa palestyńskiego za zagrożenie dla bezpieczeństwa Izraela. W rządzącej koalicji znajduje się kilku ministrów reprezentujących interesy żydowskich osadników, którzy dążą do aneksji Zachodniego Brzegu.
