Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest od kilku lat chętnie wybieraną formą opodatkowania zarówno przez początkujących przedsiębiorców, jak i osoby prowadzące działalność od dłuższego czasu. Jego popularność wynika z prostoty rozliczeń i często niższego obciążenia podatkowego. Wielu zapomina jednak, że wybór ryczałtu ma też konkretne konsekwencje dla wysokości składki zdrowotnej. Poniżej wyjaśniamy, jak wyliczyć składki ZUS na ryczałcie w 2026 roku.
O tym, jaki ZUS na ryczałcie trzeba płacić, decyduje w znacznej mierze składka zdrowotna. W przypadku tej formy opodatkowania obowiązuje szczególny mechanizm wyliczania tej daniny - inny niż przy skali podatkowej czy podatku liniowym. Składka nie zależy od bieżącego dochodu, lecz od wysokości rocznych przychodów przedsiębiorcy.
Składka zdrowotna na ryczałcie wynosi 9% podstawy. Podstawą jest odpowiednio 60%, 100% i 180% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale poprzedniego roku, włącznie z wypłatami z zysku. Wobec tego w 2026 roku obowiązują trzy progi.
Na ryczałcie można odliczyć od przychodu 50% zapłaconych składek zdrowotnych, co obniża podstawę opodatkowania i w praktyce zmniejsza należny podatek.
Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne jest co do zasady identyczna niezależnie od wybranej formy opodatkowania. Forma opodatkowania wpływa przede wszystkim na sposób rozliczania podatku i składki zdrowotnej. W 2026 roku pełne składki społeczne przy standardowej podstawie wynoszą łącznie ok. 1 926,76 zł miesięcznie, a bez składki chorobowej ok. 1 788,29 zł
Przedsiębiorcy i przedsiębiorczynie na ryczałcie, podobnie jak w przypadku innych form, mogą korzystać z ulg ZUS:
● Ulga na start - przez pierwsze 6 miesięcy brak składek społecznych, tylko zdrowotna.
● Preferencyjne składki ZUS - przez 24 pełne miesiące składki społeczne liczone są od obniżonej podstawy wynoszącej co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku oznacza to podstawę 1 441,80 zł. Miesięczne składki społeczne wynoszą 456,18 zł z ubezpieczeniem chorobowym i 420,86 zł bez chorobowego.
● Mały ZUS Plus - ulga dostępna maksymalnie przez maksymalnie 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności. Podstawa zależy od dochodu z poprzedniego roku i w 2026 roku musi mieścić się w przedziale 1 441,80-5 652,00 zł.
Ryczałt jest korzystny przede wszystkim dla osób prowadzących działalność o stosunkowo niskich kosztach uzyskania przychodu, którym zależy na prostym sposobie rozliczaniu podatku. W praktyce często wybierają go freelancerzy, specjaliści IT, marketingowcy, konsultanci, twórcy kreatywni, ale również przedstawiciele zawodów medycznych czy architekci.
Warto pamiętać, że stawka ryczałtu zależy od rodzaju wykonywanej działalności. Przykładowo: ryczałt 8,5% obowiązuje przy większości usług, które nie zostały przypisane do wyższych stawek. Opłacalność ryczałtu w porównaniu ze skalą podatkową rośnie wraz z poziomem przychodu i maleje, gdy udział kosztów w przychodzie jest wysoki.
Zakładając działalność gospodarczą, formę opodatkowania wybiera się już w chwili rejestracji firmy. Zmiana jest możliwa raz w roku. Oświadczenie należy złożyć do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskano pierwszy przychód w danym roku. Najwygodniej zrobić to przez aktualizację wniosku w CEIDG na biznes.gov.pl.
Zakładając biznes przez wniosek na Firmove.pl, możesz skorzystać z wbudowanego kalkulatora form opodatkowania, z pomocą którego oszacujesz scenariusze rozliczeń w różnych opcjach. Dzięki temu będziesz w stanie podjąć świadomą decyzję. Sam proces rejestracji firmy na Firmove.pl możesz przejść samodzielnie lub z pomocą księgowej od ING. We wniosku oprócz przydatnych narzędzi znajdziesz też objaśnienia interaktywnego asystenta, dzięki którym uzupełnianie poszczególnych pól pójdzie Ci sprawniej.
