Mówi się, że to miasto światła. Wszystko dlatego, że jest kolebką światowego przemysłu naftowego. Małopolskie Gorlice w sobotę były Twoim Miastem w Faktach RMF FM.

RMF FM z wizytą w Gorlicach /Józef Polewka /RMF FM

Pierwsza na świecie uliczna lampa naftowa

To właśnie w Gorlicach stanęła i została zapalona pierwsza na świecie uliczna lampa naftowa! Skonstruował ją polski chemik Ignacy Łukasiewicz.  Opracował metodę destylacji ropy i dokończył prace konstrukcyjne samej lampy. W 1854 roku pierwszy raz na świecie, właśnie na jednej z gorlickich ulic nocą rozbłysnęło światło. Na lampie do dziś stoi figurka Jezusa Frasobliwego. Teraz nafta już tu nie płonie. Knot zastąpiono żarówką, ale sama lampa pozostała na pamiątkę.  

Kolebka przemysłu naftowego

Kiedy w 1859 roku za oceanem znaleziono pierwsze źródła ropy w Pensylwanii, w Gorlicach już od 5 lat naftowe lampy uliczne rozświetlały miasto. Od siedmiu lat funkcjonowała już kopalnia ropy w Siarach. Natomiast od dwóch lat działała pierwsza na świecie rafineria w Klęczanach niedaleko Gorlic.

Bitwa pod Gorlicami

Gorlice to nie tylko nafta. To właśnie w tej okolicy stoczono jedną z najważniejszych bitew I wojny światowej. Część historyków mówi nawet o małym Verdun. To właśnie tu siłom niemieckim i austro-węgierskim udało się przełamać rosyjski front. Nowością, którą zastosowano w tej bitwie, były zgromadzone na stosunkowo krótkim odcinku działa - w 30-kilometrowym pasie rozstawiono 1000 jednostek artyleryjskich. Dzieje tej wojny przybliżyła nam grupa rekonstrukcyjna z Gorlic.

Gorlice na liście UNESCO

To ewenement na skalę światową - mówią mieszkańcy. Aż 5 obiektów w powiecie gorlickim wpisanych jest na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO! Najpierw na liście znalazły się Kościół św. Filipa i św. Jakuba w Sękowej oraz Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej. Obie budowle można zobaczyć, zwiedzając Szlak Architektury Drewnianej. 3 lata temu do listy dopisane zostały cerkwie w Owczarach, Brunarach Wyżnych i Kwiatoniu. Wszystkie powstały w XVII wieku. Tylko ta pierwsza wciąż funkcjonuje jako cerkiew, pozostałe przemianowano na kościoły rzymskokatolickie.

Szlaki w powiecie gorlickim

Gorlice mają też coś do zaoferowania tym, którzy nie lubią spędzać czasu w jednym miejscu. Oprócz wspomnianego Szlaku Architektury Drewnianej, warto też wybrać się na wycieczkę pieszo-rowerowym szlakiem pomiędzy cmentarzami z I wojny światowej, albo szlakiem naftowym, którego początek znajdziemy właśnie w Gorlicach. Ci bardziej aktywni powinni zawędrować aż na Podkarpacie w okolice Sanoka.

Tygiel kulturowy

Od wieków Ziemię Gorlicką zamieszkiwały różne grupy etniczne. M.in. Łemkowie i Pogórzanie. Można  było spotkać osadnictwo wołoskie i potem wołosko-ruskie. Dopiero w XVIII wieku na tym terenie pojawili się Żydzi. O ile wszystkie kultury współistniały ze sobą, o tyle ta żydowska była nieco bardziej zamknięta. Kres wspólnemu istnieniu położyła dopiero II wojna światowa.

(mn)