To jedno z najbardziej niespójnych i wewnętrznie sprzecznych orzeczeń w historii TK – tak Rzecznik Praw Obywatelskich ocenia wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który w maju uchylił część nowej ustawy lustracyjnej. Według RPO, Trybunał przekroczył granice „sędziowskiej wstrzemięźliwości”.

Orzeczenie zapadłe przy dziewięciu zdaniach odrębnych jest jednym z najbardziej niespójnych i wewnętrznie sprzecznych orzeczeń w historii TK - napisał Janusz Kochanowski w oświadczeniu. Według niego, niespójność ta wynika nie tylko z rozbieżności poglądów wobec ustawy oraz odmiennej aksjologii co do lustracji, ale ma charakter fundamentalny - dotyczący filozofii i zasad orzekania polskiego Trybunału.

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich TK w sposób wyraźny przekroczył granice sędziowskiej wstrzemięźliwości, nie tylko orzekając o niekonstytucyjności poszczególnych przepisów ustawy lustracyjnej, lecz także wskazując możliwe ramy prawne mechanizmu lustracji w Polsce. Według Kochanowskiego, Trybunał Konstytucyjny niejako na wszelki wypadek pozbawił ustawodawcę normatywnej kreatywności w tym obszarze.

Janusz Kochanowski uważa, że ten wyrok raz jeszcze uzmysłowił potrzebę przeprowadzenia debaty na temat granic sędziowskiego aktywizmu i legitymacji orzecznictwa konstytucyjnego.

Według RPO, zakwestionowanie przez TK wzoru oświadczenia lustracyjnego czyni lustrację praktycznie niewykonalną. Ponadto uniemożliwia osobom pomówionym o agenturalność możliwość oczyszczenia się przed sądem (warunkiem jest złożenie oświadczenia, którego wzór TK zakwestionował).

Kochanowski skrytykował także pozostawienie w mocy artykułu 13 ustawy lustracyjnej, dotyczącego publikacji w obwieszczeniu wyborczym oświadczeń lustracyjnych kandydatów w wyborach, a także wyłączenie spod lustracji ogółu dziennikarzy, przy jednoczesnym pozostawieniu lustracji wydawców lub autorów audycji w mediach publicznych.

Część przepisów ustawy lustracyjnej jest niezgodna z konstytucją – uznali sędziowie Trybunału Konstytucyjnego. Sprawa lustracji nie jest zamknięta - tak wyrok TK skomentował prezydent Lech Kaczyński. czytaj więcej

11 maja Trybunał Konstytucyjny uchylił 39 na 77 ocenianych zapisów nowej ustawy lustracyjnej. Zakwestionował m.in. wzór oświadczenia lustracyjnego, lustrację m.in. ogółu dziennikarzy i naukowców oraz publikowanie przez IPN katalogów osób, które tajne służby PRL traktowały jako współpracowników. Dziewięciu sędziów z 11-osobowego składu TK zgłosiło zdania odrębne do tego wyroku.