​W 30. rocznicę masakry w Rwandzie prezydent Emmanuel Macron powtórzył w niedzielę w nagraniu wideo słowa swego oświadczenia z 2021 roku, o tym że Francja ponosi "poważną odpowiedzialność" za ludobójstwo Tutsi, tak jak ustaliła to powołana przez niego komisja historyczna.

REKLAMA

W marcu 2021 roku opublikowano raport tej komisji, z którego wynika, że Francja ponosi "poważną i przytłaczającą odpowiedzialność" za ludobójstwo Tutsi w Rwandzie w 1994 roku i była "ślepa" na przygotowania do masakry.

Macron powtarza swoje oświadczenie

W niedzielę prezydent powiedział w nagraniu wideo udostępnionym przez Pałac Elizejski z okazji rocznicy, że Francja bierze na siebie odpowiedzialność, tak jak już ogłosił to 27 maja 2021 roku, po publikacji raportu, składając wizytę w stolicy Rwandy, Kigali.

Macron, który oznajmił wówczas: "my wszyscy wtedy porzuciliśmy setki tysięcy ofiar", powiedział w niedzielnym nagraniu, że powtarza to oświadczenie. Nie mam żadnego słowa do dorzucenia, żadnego słowa do odjęcia z tego, co powiedziałem wówczas - podkreślił. AFP wyjaśnia, że prezydent mówił tak z naciskiem, ponieważ jego wystąpienie sprzed trzech lat było krytykowane przez niektóre środowiska.

Prezydent Rwandy Paul Kagame oświadczył ze swej strony w niedzielnym wystąpieniu, że wspólnota międzynarodowa porzuciła jego kraj podczas masakry z 1994 roku.

Czternastoosobowa komisja historyczna powołana przez Macrona i kierowana przez Vincenta Duclerta rozpoczęła prace w 2019 roku. W niedzielę Duclert, który udał się na obchody rocznicy do Kigali, powiedział, że słowa Macrona mają znaczenie historyczne, ponieważ na podstawie ustalonych faktów uznają odpowiedzialność polityczną Francji.

Wiele wyroków po ludobójstwie w Rwandzie

Przez ostatnie trzy dekady zapadło wiele wyroków za udział w ludobójstwie w Rwandzie. We Francji ogłoszono dotąd sześć, zasądzono w nich kary od 14 lat do dożywocia. Ostatni wyrok zapadł w grudniu 2023 roku. W 2001 roku po raz pierwszy w Belgii czworo obywateli Rwandy, w tym dwie zakonnice, zostało uznanych za winnych bezpośredniego udziału w ludobójstwie Tutsi.

Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (ICTR), ustanowiony przez Radę Bezpieczeństwa ONZ w 1995 roku, postawił w stan oskarżenia 93 osoby, które uznał za odpowiedzialne za poważne naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego w Rwandzie w 1994 r. Wśród oskarżonych znaleźli się wysocy rangą wojskowi i urzędnicy państwowi, politycy, biznesmeni, a także przedstawiciele kościoła, policji i mediów. Skazano 62 osoby.

Jak ocenili historycy, w latach 1990-94 polityka prezydenta Francois Mitterranda wobec Rwandy zakończyła się porażką Francji; duże znaczenie miała osobista odpowiedzialność Mitteranda za zbliżenie z "rasistowskim, skorumpowanym i brutalnym" reżimem pochodzącego z grupy Hutu rządzącego Rwandą prezydenta Juvenala Habyarimany.

Zginęło co najmniej 800 tys. osób

Według ONZ od kwietnia do lipca 1994 roku w Rwandzie zginęło co najmniej 800 tys. osób - przypomina AFP. Przeważającą większość z nich stanowili Tutsi mordowani przez Hutu. Masakry rozpoczęły się po strąceniu nad Kigali samolotu z Habyarimaną na pokładzie. W latach 1990-93 w Rwandzie trwała wojna domowa między wspieranymi przez Francję siłami rządowymi a rebeliantami Tutsi z Rwandyjskiego Frontu Patriotycznego (RPF).

Związki Francji z Rwandą doprowadziły do dostarczenia reżimowi dużych ilości broni i amunicji, francuskie siły zbrojne były także bardzo zaangażowane w szkolenie rwandyjskiej armii rządowej - zaznacza dokument. Piętnowana jest także postawa francuskiej administracji, która ślepo popierała reżim Habyarimany przeciwko wspieranemu przez Ugandę RPF.