Międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem badaczy z Griffith University i Southern Cross University dokonał w rejonie wyspy Sulawesi w Indonezji przełomowego odkrycia. W jednej z tamtejszych jaskiń odnaleziono ślad dłoni sprzed niemal 68 tysiecy lat, najstarsze znane dzieło sztuki naskalnej na świecie. Odkrycie to, opisane w czasopiśmie "Nature" przesuwa granicę najwcześniejszej znanej działalności artystycznej człowieka aż o 15 tysięcy lat w stosunku do wcześniejszych znalezisk z tego regionu.
Międzynarodowy zespół badaczy, współpracujący z uniwersytetami i instytutami naukowymi z Australii i Indonezji, badał malowidła naskalne z jaskini Liang Metanduno na wyspie Muna u południowo-wschodnich wybrzeży Sulawesi. Ślad dłoni użytej jako szablon do naskalnego malowidła został odkryty wśród innych, znacznie młodszych obrazków. Dzięki zaawansowanym technikom datowania uranowo-torowego, naukowcy przeanalizowali mikroskopijne osady mineralne, które tworzyły się zarówno na powierzchni, jak i pod malowidłami, co pozwoliło precyzyjnie określić ich wiek. To odkrycie bije wcześniejszy rekord zidentyfikowany również na tej wyspie w 2024 roku.
Analizy wykazały, że jaskinia na wyspie Muna była miejscem działalności artystycznej przez wyjątkowo długi okres, od niemal 68 tysięcy do około 20 tysięcy lat temu. Przez co najmniej 35 tysięcy lat kolejne pokolenia ludzi pozostawiały tam swoje ślady, co świadczy o bogatej i trwałej tradycji artystycznej w tym regionie.
Profesor Maxime Aubert, archeolog i geochemik z Griffith Centre for Social and Cultural Research (GCSCR) podkreśla, że Sulawesi była jednym z najważniejszych ośrodków sztuki naskalnej na świecie już od najwcześniejszych etapów zasiedlania wyspy przez człowieka. Odkrycia te rzucają nowe światło na początki kultury i symboliki wśród naszych przodków.
Ślad dłoni z Sulawesi wyróżnia się na tle innych znanych przykładów tego typu sztuki. Po wykonaniu szablonu, negatywowe kontury palców zostały celowo zwężone, nadając całości wygląd przypominający szponiastą dłoń. Symboliczne znaczenie tej modyfikacji pozostaje zagadką dla badaczy, jednak sugeruje głębokie powiązania między ludźmi a światem zwierząt. Taki motyw pojawia się także w innych pradawnych malowidłach z tego regionu.
Współautor badań, prof. Adam Brumm z Griffith University’s Australian Research Centre for Human Evolution (ARCHE) zwraca uwagę, że tego typu przedstawienia mogą odzwierciedlać wierzenia dotyczące bliskich relacji ludzi i zwierząt, a nawet istnienia istot o cechach zarówno ludzkich, jak i zwierzęcych.
Odkrycie najstarszej sztuki naskalnej na Sulawesi ma ogromne znaczenie nie tylko dla historii sztuki, ale też dla zrozumienia migracji człowieka do Australii. Dr Adhi Agus Oktaviana, specjalista od sztuki naskalnej z BRIN (indonezyjskiej Narodowej Agencji Badań i Innowacji) podkreśla, że twórcy malowideł z Sulawesi najprawdopodobniej należeli do tej samej populacji, która później zasiedliła Australię. To odkrycie dostarcza mocnych dowodów na poparcie teorii, że przodkowie Aborygenów dotarli na kontynent australijski co najmniej 65 tysięcy lat temu.
Wśród naukowców od lat toczy się debata dotycząca czasu i tras pierwszych migracji ludzi na obszar tzw. Sahul, pradawnego lądu obejmującego dzisiejszą Australię, Tasmanię i Nową Gwineę. Odkrycia z Sulawesi wskazują, że północna trasa migracji, prowadząca przez wyspy Indonezji, była prawdopodobnie dla zasiedlenia Sahul kluczowa.
Profesor Renaud Joannes-Boyau z Southern Cross University podkreśla, że datowanie tak starych malowideł dostarcza najstarszego bezpośredniego dowodu obecności współczesnych ludzi na północnym szlaku migracyjnym do Sahul. Odkrycia na Sulawesi podkreślają znaczenie indonezyjskich wysp jako kluczowych punktów na trasie pradawnych migracji ludzi z Azji do Australii.