Najnowsze badania prowadzone pod kierunkiem naukowców z Imperial College London rzucają nowe światło na rolę, jaką w ewolucji człowieka odegrał ogień. Do wielu znanych, związanych z opanowaniem ognia pożytków dochodzi kolejny, dość zaskakujący. Według opublikowanych w czasopiśmie "BioEssays" danych, regularny kontakt naszych dalekich przodków z wysoką temperaturą i urazami termicznymi mógł odegrać istotną rolę w kształtowaniu mechanizmów gojenia się ran, odpowiedzi immunologicznej, a także podatności na powikłania po ciężkich oparzeniach.
- Regularny kontakt ludzi z ogniem i oparzeniami mógł wpłynąć na ewolucję specyficznych mechanizmów gojenia się ran i odpowiedzi immunologicznej, odróżniających nas od innych gatunków.
- Analizy genetyczne wskazują, że u ludzi szybciej ewoluowały geny związane z reakcją na oparzenia, co mogło być efektem naturalnej selekcji napędzanej przez kulturę i codzienne użycie ognia.
- Odkrycia te mogą pomóc w lepszym zrozumieniu problemów medycyny oparzeniowej i prowadzić do skuteczniejszych metod leczenia oraz poprawy jakości życia pacjentów.
- Więcej ważnych informacji z Polski i ze świata znajdziesz na stronie głównej RMF24.pl.
Od ponad miliona lat umiejętność kontrolowania ognia stanowiła fundament rozwoju człowieka. Ogień umożliwił pieczenie i gotowanie, dawał ogrzewanie, a w późniejszych epokach pozwolił na rozwój nowych technologii i przemysłu. Jednak bliska relacja z ogniem wiązała się również z wyjątkowym w skali świata zwierząt ryzykiem oparzeń. Podczas gdy większość zwierząt unika ognia, człowiek nauczył się z nim żyć, co sprawia, że niemal każdy z nas w ciągu życia doświadcza przynajmniej drobnych oparzeń.
Badacze podkreślają, że ludzie doznają oparzeń i leczą się z nich znacznie częściej niż jakikolwiek inny gatunek. Ta wyjątkowa ekspozycja na urazy termiczne mogła, według autorów pracy, doprowadzić do wykształcenia się specyficznych adaptacji genetycznych, które odróżniają człowieka od innych naczelnych i ssaków. Analizy genomu wykazały, że niektóre geny związane z odpowiedzią na oparzenia wykazują u ludzi przyspieszone tempo ewolucji. Geny te odpowiadają za gojenie się ran, reakcje zapalne oraz funkcjonowanie układu odpornościowego w walce z infekcjami, które są głównym powikłaniem po oparzeniach, zwłaszcza w czasach sprzed antybiotyków. Badacze zwracają uwagę, że jest to przykład selekcji naturalnej napędzanej przez kulturę, co stanowi unikatowy przypadek w historii ewolucji.
Naukowcy sugerują, że presja naturalnej selekcji sprzyjała wykształceniu cech pozwalających na przeżycie niewielkich i umiarkowanych oparzeń. Wśród nich wymienia się szybszą reakcję zapalną, sprawniejsze zamykanie się ran oraz silniejsze sygnały bólowe, które miały chronić przed dalszymi uszkodzeniami i infekcjami. Jednak te same adaptacje, korzystne przy drobnych urazach, mogą być szkodliwe w przypadku rozległych oparzeń. U ludzi obserwuje się bowiem skłonność do nadmiernej reakcji zapalnej, powstawania blizn oraz niewydolności narządów po ciężkich oparzeniach.
Badania, prowadzone we współpracy z ekspertami z zakresu chirurgii plastycznej, biologii ewolucyjnej i genetyki, otwierają nowe możliwości zrozumienia nie tylko historii ewolucyjnej człowieka, ale także współczesnych problemów medycyny oparzeniowej. Wyniki sugerują, że wielopokoleniowe narażenie na oparzenia mogło być jednym z czynników kształtujących unikatowe cechy ludzkiego organizmu. Co więcej, może to tłumaczyć, dlaczego wyniki badań na zwierzętach często nie przekładają się na skuteczność leczenia oparzeń u ludzi.
Zrozumienie genetycznych podstaw reakcji na oparzenia może pomóc w wyjaśnieniu, dlaczego niektórzy pacjenci szybciej wracają do zdrowia, podczas gdy inni zmagają się z powikłaniami i bliznami. Badacze podkreślają, że wciąż niewiele wiadomo o genetycznych uwarunkowaniach gojenia się ran i powstawania blizn u ludzi, a nowe odkrycia mogą stanowić punkt wyjścia do dalszych, bardziej szczegółowych analiz z udziałem lekarzy, biologów i genetyków. Ich wyniki powinny przyczynić się do rozwoju nowoczesnych metod leczenia oparzeń i poprawy jakości życia pacjentów.