Czy na naszej planecie rośnie drzewo, które pamięta czasy budowy Stonehenge? Który z leśnych staruszków jest najstarszy? Odpowiedź na to pytanie wcale nie jest prosta. Określenie wieku drzewa niekiedy prowadzi do sporów o to, który okaz zasługuje na miano najstarszego na świecie. Poznaj te wyjątkowe okazy na naszej planecie.
- Jakie drzewa wymienia się wśród najstarszych na świecie?
- Dlaczego określenie absolutnego rekordzisty jest trudne?
- Ile lat ma najstarsze drzewo w Polsce i gdzie się znajduje?
- Bądź na bieżąco! Wejdź na RMF24.pl.
Określenie wieku drzewa to zadanie wymagające nie tylko precyzji, ale i delikatności. Najbardziej wiarygodną metodą jest liczenie rocznych przyrostów, czyli pierścieni widocznych na przekroju pnia. Jednak pobranie próbki z bardzo starego drzewa może je uszkodzić, a nawet doprowadzić do jego śmierci.
Dlatego też naukowcy często muszą polegać na szacunkach, modelach statystycznych lub ograniczonych próbkach. Wszystko to sprawia, że ustalenie absolutnego rekordu jest niezwykle trudne.
W 1964 roku na Wheeler Peak w Nevadzie naukowcy natknęli się na niezwykły okaz sosny długowiecznej, który nazwali imieniem Prometeusza. Drzewo to zostało ścięte do celów badawczych, a po przeliczeniu pierścieni okazało się, że miało co najmniej 4862 lata. Oznacza to, że okaz ten był starszy od Stonehenge, a nawet egipskich piramid.
Po ścięciu Prometeusza, palma pierwszeństwa przypadła innemu przedstawicielowi sosny długowiecznej - Matuzalemowi. To drzewo, rosnące w Górach Białych we wschodniej Kalifornii, przez lata uznawane było za najstarsze żyjące pojedyncze drzewo na świecie. Jego wiek szacuje się na około 4800 do nawet 5000 lat. Imię Matuzalem nie jest przypadkowe - nawiązuje do biblijnego patriarchy, który miał żyć ponad 900 lat.
Co ciekawe, dokładna lokalizacja Matuzalema jest pilnie strzeżoną tajemnicą. Drzewo rośnie w obrębie lasu sosen długowiecznych w Górach Białych w Kalifornii w USA. Aby chronić okaz przed wandalizmem, szczegóły dotyczące jego położenia nie są ujawniane. Choć obszar jest dostępny dla zwiedzających, to odnalezienie konkretnego drzewa graniczy z cudem.
W ostatnich latach pojawił się nowy pretendent do miana najstarszego drzewa świata. W 2022 roku chilijski naukowiec Jonathan Barichivich ogłosił, że cyprys patagoński - znany jako Alerce Milenario lub Gran Abuelo ("pradziadek") - rosnący w Parku Narodowym Alecre Costero w Chile, może mieć nawet 4853 lata. Jeśli te szacunki się potwierdzą, "pradziadek" byłby starszy nawet od słynnego Matuzalema.
Jednak wokół tego odkrycia narosło wiele wątpliwości. Barichivich nie bazował na tradycyjnej metodzie opartej na pobraniu próbki z drzewa. Zamiast tego zastosował zaawansowane techniki modelowania statystycznego. Część środowiska naukowego podchodzi do tych wyników z rezerwą, czekając na dalsze badania.
Jak się jednak okazuje jeszcze starszy może być świerk rosnący w Szwecji w Parku Narodowym Fulufjället. Drzewo ma 5 metrów wysokości i... 9500 lat. Jeden z badaczy z Uniwersytetu w Umeå - prof. Leif Kullman, wyznaczył wiek świerku analizując rozkład izotopu promieniotwórczego węgla 14C - wyjaśnił portal magazynu "National Geographic". Świerk nazwano imieniem psa prof. Kullmana - Stary Tjikko.
Jakie drzewo w Polsce jest najstarsze? Okazuje się, że to cis Henryk rosnący w Henrykowie Lubańskim na Dolnym Śląsku. W 2020 roku określono jego wiek na 1270 lat. Mierzy 15 metrów wysokości.