Obrady Okrągłego Stołu toczyły się od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 roku. Do negocjacji przystąpili przedstawiciele władz PRL, opozycji solidarnościowej i strony kościelnej. W najbliższy piątek, 6 lutego, przypada zatem 37. rocznica tego wydarzenia. Czego dotyczyły obrady i gdzie się odbyły? Co było ich przyczyną? Kto brał udział w obradach? Jaki był ich przebieg i postanowienia? Gdzie Okrągły Stół znajduje się obecnie i jaki związek ma z nim Karol Nawrocki?
- 6 lutego 2026 roku przypada 37. rocznica rozpoczęcia obrad Okrągłego Stołu.
- Obrady były prawdziwym przełomem i otworzyły drogę do transformacji ustrojowej Polski.
- Zdjęcia, filmy i wszystko to, o czym należy pamiętać w związku z tymi wydarzeniami, znajdziesz poniżej.
- Bądź na bieżąco. Najnowsze informacje z Polski i ze świata znajdziesz na RMF24.pl.
Obrady Okrągłego Stołu rozpoczęły się 6 lutego 1989 roku. Rozmowy prowadzone przez przedstawicieli władz PRL, opozycji i Kościoła toczono w siedzibie Urzędu Rady Ministrów PRL w Pałacu Namiestnikowskim, czyli obecnym Pałacu Prezydenckim, przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie dwukrotnie - podczas inauguracji i zakończenia obrad. Posiedzenie inauguracyjne odbyło się w Sali Kolumnowej. W międzyczasie rozmawiano w różnych miejscach.
W inauguracyjnym posiedzeniu wzięło udział 54 reprezentantów strony rządowo-koalicyjnej i opozycyjno-solidarnościowej. Powołano trzy zespoły negocjacyjne:
- pierwszy - omawiający kwestię pluralizmu związkowego,
- drugi - zajmujący się problemami gospodarki i polityki społecznej,
- trzeci - pracujący nad sprawą reform politycznych.
Oprócz wspomnianych zespołów utworzono również podzespoły do spraw: górnictwa, rolnictwa, reformy prawa i sądów, zdrowia i ekologii, młodzieży, stowarzyszeń, samorządu terytorialnego, środków masowego przekazu, nauki, oświaty i postępu technicznego. Stronom w trakcie negocjacji pomagali doradcy oraz eksperci. W prace łącznie zaangażowanych było kilkaset osób.
Obrady Okrągłego Stołu były rezultatem negocjacji podjętych przez władze komunistyczne z częścią opozycji w połowie sierpnia 1988 roku, w sytuacji narastającej fali strajków i protestów społecznych. W ich wyniku 31 sierpnia 1988 roku w Warszawie doszło do pierwszego - od wprowadzenia stanu wojennego - spotkania pomiędzy szefem MSW gen. Czesławem Kiszczakiem i Lechem Wałęsą, w którym uczestniczyli również bp Jerzy Dąbrowski oraz sekretarz KC PZPR Stanisław Ciosek.
Strona opozycyjna (Solidarność): Lech Wałęsa, Władysław Frasyniuk, Jacek Kuroń, Adam Michnik, Stefan Bratkowski, Zbigniew Bujak, Władysław Findeisen, Bronisław Geremek, Mieczysław Gil, Aleksander Hall, Władysław Liwak, Tadeusz Mazowiecki, Jacek Merkel, Alojzy Pietrzyk, Edward Radziewicz, Henryk Samsonowicz, Grażyna Staniszewska, Andrzej Stelmachowski, Stanisław Stomma, Klemens Szaniawski, Jan Józef Szczepański, Edward Szwajkiewicz, Józef Ślisz, Witold Trzeciakowski, Jerzy Turowicz, Andrzej Wielowieyski.
Strona rządowa (PRL): Czesław Kiszczak, Aleksander Kwaśniewski, Leszek Miller, Tomasz Adamczuk, Norbert Aleksiewicz, Stanisław Ciosek, Aleksander Gieysztor, Wiesław Gwiżdż, Marek Hołdakowski, Jan Janowski, Janusz Jarliński, Zenon Komender, Jan Karol Kostrzewski, Mikołaj Kozakiewicz, Bogdan Królewski, Maciej Manicki, Harald Matuszewski, Alfred Miodowicz, Kazimierz Morawski, Jerzy Ozdowski, Anna Przecławska, Tadeusz Rączkiewicz, Jan Rychlewski, Zbigniew Sobotka, Romuald Sosnowski, Stanisław Wiśniewski, Jan Zaciura, Edward Zgłobicki.
Niezależny uczestnik obrad: Władysław Siła-Nowicki.
Obserwatorzy kościelni: ks. Bronisław Dembowski, ks. bp Janusz Narzyński, ks. Alojzy Orszulik.
Rzecznicy: Janusz Onyszkiewicz (strona opozycyjno-solidarnościowa), Jerzy Urban (strona rządowo-koalicyjna, PRL).
Inicjatorem i patronem politycznym rozmów Okrągłego Stołu był - jako I sekretarz KC PZPR i zwierzchnik sił zbrojnych - Wojciech Jaruzelski.
Pokłosiem obrad Okrągłego Stołu była transformacja ustrojowa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Porozumienia wpłynęły na upadek systemu komunistycznego w Polsce, a w dalszej perspektywie również w Europie Środkowo-Wschodniej. W ramach politycznego porozumienia ustalono m.in., że w wyborach do Sejmu i Senatu weźmie udział opozycja.
Po ich przeprowadzeniu - 4 czerwca 1989 roku - okazało się, że PZPR i wspierający je koalicjanci ponieśli druzgocącą klęskę w wyborach do Senatu. Na sto mandatów wyselekcjonowani kandydaci strony solidarnościowej uzyskali 99, a jeden przypadł w udziale bezpartyjnemu przedsiębiorcy. Natomiast w wyborach do Sejmu, gdzie na skutek ustaleń okrągłego stołu były odgórnie narzucone parytety, "Solidarność" zdobyła 35 proc. głosów, a 65 proc. przypadło PZPR i jej satelitom.
Do 2025 roku Okrągły Stół, przy którym rozmowy plenarne prowadzili przedstawiciele władz PRL i opozycji demokratycznej, znajdował się w Pałacu Prezydenckim. W grudniu prezydent Karol Nawrocki ogłosił jednak, że stół zostanie zdemontowany i przekazany w użyczenie do Muzeum Historii Polski. Pozostanie jednak własnością Kancelarii Prezydenta RP. Nie możemy kolejnych pokoleń Polaków infekować przaśnością systemu komunistycznego (...). Polskę stać na dużo więcej niż idealizowanie Okrągłego Stołu - mówił prezydent.
Decyzja Nawrockiego wywołała lawinę komentarzy. Spóźnił się na wojnę z komunizmem, walczy z meblem - tak powiedział były prezydent Bronisław Komorowski, który 19 grudnia był naszym gościem w Porannej rozmowie w RMF FM.