Stolica Meksyku przechodzi wizualną metamorfozę przed piłkarskimi mistrzostwami świata. Władze miasta stawiają na kolorowe murale, symbolikę aksolotla i "instagramowe" przestrzenie, by odczarować wizerunek kraju. Jednak coraz głośniej słychać głosy krytyki, które zarzucają władzom fasadowość i ignorowanie realnych problemów mieszkańców.
- Chcesz być na bieżąco? Jeszcze więcej informacji znajdziesz na stronie głównej RMF24.pl.
Władze miasta Meksyk intensyfikują przygotowania do nadchodzącego mundialu, który kraj współorganizuje z USA i Kanadą. W stolicy, gdzie odbędzie się ceremonia otwarcia oraz pięć meczów turnieju, wdrożono nową strategię wizualną. Ma ona zmienić przestrzeń publiczną poprzez murale, kolorowe interwencje urbanistyczne oraz silne wykorzystanie symboliki aksolotla - endemicznego płaza, którego ostatnim naturalnym domem są kanały Xochimilco położone na południu aglomeracji Meksyku.
Szefowa rządu stolicy Clara Brugada określiła ten proces mianem "aksolotyzacji". Aksolotyzacja oznacza wypełnianie kolorem tego, co wcześniej było szare, tworzenie murali, przekształcanie przestrzeni publicznej, malowanie jej na feministyczny fiolet - przekazała 11 maja podczas oficjalnej prezentacji strategii wizualnej, która towarzyszyła inauguracji zmodernizowanego stołecznego pociągu Ajolote (hiszp. "aksolotl").
Na fioletowo - w kolorze ruchu feministycznego, symbolu sprzeciwu wobec przemocy oraz walki o prawa kobiet - malowane są m.in. krawężniki, kładki dla pieszych i inne elementy infrastruktury miejskiej.
Strategia władz stolicy zakłada, by w oficjalnym przekazie raczej nie odwoływać się nawet pośrednio do kwestii bezpieczeństwa, tak aby nie wzmacniać skojarzeń Meksyku z przemocą. Zamiast tego nacisk położono na kulturę, gastronomię i tworzenie tzw. "momentów wiralowych", czyli łatwo fotografowalnych przestrzeni i emocjonalnych doświadczeń zaprojektowanych pod media społecznościowe. W efekcie kampania ma charakter silnie "instagramowy", nastawiony na atrakcyjność wizualną i potencjał do funkcjonowania w krótkich formatach wideo.
W ramach działań promocyjnych wokół mundialu władze stolicy zorganizowały w marcu największy trening piłkarski na świecie z udziałem 9,5 tys. osób, który pobił rekord Guinnessa. W mundialowej kampanii eksponowana jest także narodowa tradycja - wpisane na listę UNESCO ludowe obchody Dnia Zmarłych. Nawiązując do nich, jednym z wydarzeń promocyjnych była parada tzw. catrinas mundialistas - osób w futbolowych koszulkach z makijażem wzorowanym na trupiej czaszce. W trakcie turnieju planowany jest również wielki festiwal gastronomiczny promujący kuchnię meksykańską, również znajdującą się na liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości.
Działania te wpisują się w szerszy kontekst narastających obaw o bezpieczeństwo w trakcie mundialu związanych m.in. z lutowymi zamieszkami po zabiciu narkobarona El Mencho, ogniskami odry w Meksyku oraz napięciami politycznymi z USA, w tym zarzutami wobec gubernatora meksykańskiego stanu Sinaloa o powiązania z narkobiznesem.
W ostatnich dwóch tygodniach, wraz z intensyfikacją prac i widoczną "kolorową transformacją" miasta, wśród mieszkańców stolicy narasta fala krytyki wobec jej skali i fasadowości.
Drażni nas marnotrawstwo. Wydaje się miliony pesos na malowanie murali, skrzyżowań i mostów na fioletowo, podczas gdy podstawowe problemy miasta nadal pozostają nierozwiązane - powiedział w wiralowej rolce twórca internetowy Charbell Mateos. Internauci wskazują także na miejsca wymagające remontu, które zamiast naprawy zostały jedynie pomalowane na fioletowo. Krytycy nazywają działania władz "makijażem politycznym", "pudrowaniem trupa" i "plastrem naklejanym miastu, które pilnie potrzebuje operacji chirurgicznej".
Podczas gdy rząd "upiększa" ściany, ludzie nadal tkwią w wielogodzinnych korkach, awariach transportu publicznego, braku bezpieczeństwa i coraz bardziej wyeksploatowanym mieście - denerwował się inny mieszkaniec stolicy, Salomon Chertorivski. Niektóre prace - takie jak np. remonty stacji metra - jeszcze trwają i Meksykanie mają wątpliwość, czy w tym tempie zostaną ukończone na mundial. Mają też zastrzeżenia co do ich trwałości i użyteczności publicznej.
Mundial powinien być okazją do prawdziwej transformacji miasta - były na to środki, międzynarodowa uwaga i realne możliwości interwencji w infrastrukturę, mobilność, przestrzeń publiczną i jej utrzymanie. Zamiast tego zdecydowano się inwestować w farbę, która już zaczyna się ścierać, a turniej jeszcze nawet się nie rozpoczął - zasygnalizowała Paty Uriza, radna dzielnicy Coyoacan, na której terenie znajduje się Stadion Azteca, jeden z obiektów, gdzie rozegrane zostaną mecze mundialu.
Krytyka dotyczy także malowania infrastruktury drogowej na fioletowo. Według części specjalistów takie rozwiązania mogą być niezgodne z przepisami, które przewidują stosowanie kolorów o wysokiej widoczności, np. żółtego. Idea nie podoba się także niektórym organizacjom feministycznym, które określiły ją jako "pustą symbolikę".
Kwestionowane jest też wykorzystanie wizerunku aksolotli, podczas gdy - zdaniem części ekspertów i aktywistów - działania władz stolicy na rzecz ochrony tego zagrożonego gatunku pozostają niewystarczające.
Prezydent Meksyku Claudia Sheinbaum broni decyzji szefowej rządu stolicy. Kolor całkowicie zmienia życie miast, a ona pomalowała wiele przestrzeni na różne barwy i myślę, że nadaje to miastu radości, upiększa je i w dużym stopniu wpływa na nastrój osób, które w nim mieszkają - powiedziała Sheinbaum 15 maja.
Równocześnie władze spotykają się z krytyką za inne decyzje związane z organizacją mundialu, w tym m.in. propozycję skrócenia roku szkolnego o 40 dni, z której ostatecznie wycofano się pod wpływem sprzeciwu społecznego. Krytycznie komentowane są także wypowiedzi Brugady, która sugerowała, by w dniu inauguracji turnieju mieszkańcy stolicy pozostali w domach, co odebrano jako próbę ograniczenia ich obecności w przestrzeni publicznej na rzecz turystów.
Mecze mistrzostw świata w Meksyku zostaną rozegrane w trzech miastach - stolicy, Guadalajarze i Monterrey. Turniej, po raz pierwszy współorganizowany przez trzy kraje: Meksyk, USA i Kanadę, odbędzie się w dniach 11 czerwca - 19 lipca br. Według meksykańskiego ministerstwa turystyki mundial może przyciągnąć do kraju nawet 5,5 mln turystów.
