Od Kazimierza Wielkiego do ruiny: burzliwe dzieje zamku Sobień
Zamek Sobień, malowniczo położony na wzgórzu nad Sanem w woj. podkarpackim, od wieków przyciągał uwagę zarówno historyków, jak i turystów. Jego początki sięgają czasów panowania króla Kazimierza Wielkiego. W kolejnych stuleciach warownia pełniła rolę rodowej siedziby Kmitów, a jej gościem bywał sam król Władysław Jagiełło. Niestety, pod koniec XV wieku, opustoszała – właściciele przenieśli się do nowo wybudowanego zamku w Lesku, a Sobień zaczął popadać w ruinę.
Wielka metamorfoza i ratunek: jak zabezpieczono historyczne mury
Dziś, po zakończonych pracach rekonstrukcyjnych, miejsce to odzyskało dawny blask i zostało przygotowane na przyjęcie licznych turystów. Inwestycja, którą zainicjował w 2025 roku nadleśniczy Nadleśnictwa Lesko, Jan Mazur, miała na celu przede wszystkim zabezpieczenie niszczejących murów i przystosowanie obiektu do ruchu turystycznego.
Pierwszym etapem prac było usunięcie roślinności porastającej kamienne konstrukcje, co umożliwiło przystąpienie do zabezpieczania murów przed dalszą degradacją. Prace prowadzono z zachowaniem najwyższych standardów konserwatorskich. Jak podkreśla inicjator projektu:
To wymagało ogromu przygotowań, spotkań, uzgodnień, pozwoleń i dokumentów. Za każdą decyzją stało wiele formalności do wypełnienia.
Skarby spod ziemi: niezwykłe odkrycia archeologów w rezydencji Kmitów
Równolegle z działalnością rekonstrukcyjną prowadzono badania archeologiczne. Ujawniono oryginalne nawarstwienia z czasów, gdy zamek powstawał i funkcjonował. Wśród licznych znalezisk znalazły się fragmenty średniowiecznej broni palnej, kamienna kula armatnia, groty bełtów, monety oraz kafel piecowy. Te artefakty pozwolą lepiej poznać codzienne życie dawnych mieszkańców zamku i uzupełnią wiedzę o dziejach rezydencji Kmitów.
Nowe atrakcje dla turystów: ścieżka edukacyjna i taras z widokiem na San
Z myślą o zwiedzających powstała ścieżka dydaktyczna w kształcie pętli, wyposażona w nowe tablice informacyjne o historii i przyrodzie rezerwatu. Wykonano utwardzone ścieżki, drewniane schody i podesty, które umożliwiają bezpieczne poruszanie się po kluczowych fragmentach ruin.
Jedną z największych atrakcji jest taras widokowy z zapierającą dech w piersiach panoramą Doliny Sanu i połonin. Udogodnienia objęły także zaplecze techniczne – parking dla samochodów został utwardzony i otoczony stylizowanym na średniowieczną palisadę ogrodzeniem.
