Latem Bieszczady zamieniają się w prawdziwy raj dla miłośników astronomii. Od połowy lipca do połowy września na nocnym niebie można podziwiać tysiące gwiazd, niezwykle wyraźną Drogę Mleczną i spektakularny rój Perseidów — wszystko to bez potrzeby używania teleskopów czy lornetek. To jeden z nielicznych zakątków Europy, gdzie ciemność nocy pozwala dostrzec zjawiska niewidoczne w innych regionach kontynentu.
Bieszczady po zmroku – królestwo gwiazd
Gdy słońce chowa się za bieszczadzkimi szczytami, krajobraz nabiera zupełnie nowego wymiaru. W miejscach oddalonych od cywilizacji i sztucznego oświetlenia rozpościera się widok na rozgwieżdżone niebo, które zachwyca nawet doświadczonych astronomów.
Jak podkreśla Pavol Ďuriš, inicjator Parku Gwiezdnego Nieba Bieszczady:
Kiedy zachodzi słońce, rozpoczyna się prawdziwa magia. Bieszczady są najbardziej rozgwieżdżonym miejscem w Polsce. Latem nie tylko widać gwiazdy, ale i spadające meteory.
Do podziwiania tych widowisk nie potrzeba żadnych przygotowań ani specjalistycznego sprzętu — wystarczy spojrzeć w górę.
Perseidy — spektakl spadających gwiazd
Największą atrakcją astronomiczną lata są Perseidy, czyli „noc spadających gwiazd”. Maksimum aktywności tego roju meteorów przypada około 12 sierpnia. W sprzyjających warunkach można dostrzec nawet do 150 meteorów w ciągu jednej nocy. To wyjątkowe widowisko przyciąga zarówno mieszkańców, jak i turystów z całej Polski.
Warto wtedy wyjść nawet bez teleskopu, położyć się pod gwiazdami i liczyć spadające gwiazdy — zachęca Ďuriš.
Do najlepszych miejsc obserwacyjnych zaliczana jest Dolina Górnego Sanu, gdzie można znaleźć wiele dogodnych punktów do zatrzymania się i podziwiania nocnego nieba.
Wyjątkowość bieszczadzkiego nieba
To, co wyróżnia Bieszczady na tle innych regionów, to niezwykle niskie zanieczyszczenie światłem. Dzięki temu na niebie wciąż można obserwować Drogę Mleczną, zjawisko coraz rzadsze w Europie. Jak zauważa Pavol Ďuriš, „coraz więcej osób po raz pierwszy widzi Drogę Mleczną dopiero w dorosłym wieku. Wielu turystów z dużych miast ma okazję zobaczyć rozgwieżdżone niebo dopiero tutaj”.
Wrażenie robi także światło zodiakalne — delikatna smuga białego światła, przypominająca piramidę, widoczna tuż po zachodzie lub przed wschodem słońca. Powstaje ono dzięki pyłowi w Układzie Słonecznym, który odbija światło słoneczne.
To zjawisko jest na tyle subtelne, że wymaga naprawdę ciemnego nieba — podkreśla pomysłodawca Parku Gwiezdnego Nieba.
Park Gwiezdnego Nieba Bieszczady — ochrona ciemności
Obserwacja nocnego nieba na taką skalę możliwa jest dzięki konsekwentnej ochronie ciemności. Park Gwiezdnego Nieba Bieszczady powstał w 2013 roku jako wspólna inicjatywa instytucji naukowych, przyrodniczych i samorządowych. Jego głównym zadaniem jest ochrona nocnego środowiska przed nadmiernym sztucznym oświetleniem oraz popularyzacja wiedzy o zanieczyszczeniu światłem.
Park obejmuje ponad 113 tysięcy hektarów, w tym tereny Bieszczadzkiego Parku Narodowego oraz parków krajobrazowych Doliny Sanu i Ciśniańsko-Wetlińskiego. To jeden z największych w Europie obszarów chroniących naturalną ciemność.
