Bursztyn to cudowna kapsuła czasu. Owady zatopione w tym bursztynie ponad 40 milionów lat temu przetrwały w bardzo dobrym stanie. Są trójwymiarowe, możemy je porównywać ze współczesnymi - powiedział prof. Wiesław Krzemiński z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.
Cenny okaz znalazł Robert Fallaszek, nauczyciel ze szkoły w Łosinnie na Mazowszu. Był wśród innych, nieoszlifowanych okazów, które mężczyzna nabył na kramach w Stegnie.
Od lat zbieram i poszukuję inkluzji w bursztynach. Sam je szlifuję, poleruję i sprawdzam, co znajduje się w środku. W bursztynach bałtyckich często powtarzają się te same okazy muchówek, w tym przypadku zobaczyłem, że jest to coś innego, wyjątkowego, prawdopodobnie z rodziny Diopsidae - powiedział Fallaszek.
O swoim znalezisku poinformował krakowskiego entomologa. Prof. Krzemiński potwierdził, że wewnątrz bursztynu zachowała się kilkumilimetrowa muchówka z rodziny Diopsidae. Owad żył około 42-45 mln lat temu, w tropikalnych lasach porastających ówczesną Europę. Zdaniem naukowca jest to zaledwie ósmy znany przypadek zachowania przedstawiciela tej grupy w żywicy.
Zajmując się ponad 30 lat inkluzjami bursztynowymi, widziałem pięć okazów, z czego trzy znajdują się w naszym muzeum - przyznał Krzemiński.
Gatunek dawno wymarły, ale ma współczesną rodzinę
Diopsidae to rodzina muchówek wyróżniająca się nietypową budową głowy. Jej najbardziej charakterystyczną cechą są oczy umieszczone na bocznych wyrostkach głowy, nazywanych szypułkami ocznymi. Taka konstrukcja należy do rzadkości wśród muchówek.
Gatunek zachowany w bursztynie już wyginął, jednak jego krewni nadal występują na świecie. Współczesne Diopsidae można spotkać w tropikalnych regionach Azji Południowo-Wschodniej i Afryki. W Europie przedstawiciela tej rodziny zaobserwowano w 1997 roku na Węgrzech.
Prof. Krzemiński zwrócił uwagę, że badany owad żył w eocenie - okresie, gdy Ziemia była znacznie cieplejsza i zalesiona.
Około 42-45 mln lat temu lasy produkowały ogromną ilość żywicy, do żywicy wpadały owady, żywica kamieniała, przez wody była niesiona do obecnego Morza Bałtyckiego, tam deponowana w dużych ilościach. I my to teraz znajdujemy - powiedział.
Okaz pozostanie w zbiorach Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Robert Fallaszek przekazał go tam w darze, aby mógł być poddany dalszym badaniom.
Według prof. Krzemińskiego odkrycie ma znaczenie nie tylko dla poznania historii owadów, ale również dla rekonstrukcji klimatu panującego w Europie przed milionami lat. Każdy kolejny okaz Diopsidae zachowany w bursztynie może dostarczyć nowych danych na temat ewolucji tej niezwykłej rodziny muchówek.
