Grupa naukowców pod kierunkiem badaczy z University of Edinburgh dokonała przełomowego odkrycia, które rzuca nowe światło na jedną z największych zagadek paleontologii. Jak piszą na łamach czasopisma "Science Advances", Prototaxites, gigantyczne organizmy zamieszkujące Ziemię ponad 400 milionów lat temu, mogły reprezentować zupełnie nieznaną, wymarłą już gałąź życia. Od dziesięcioleci naukowcy spierali się o to, czym właściwie były te tajemnicze organizmy. Czy należały do grzybów, glonów, a może były prymitywnymi roślinami? Każda z tych hipotez miała swoich zwolenników, jednak żadna nie została ostatecznie potwierdzona. Wyniki najnowszych badań wskazują, że była to inna forma życia, która nie przetrwała do naszych czasów.
- Po więcej aktualnych informacji zapraszamy na RMF24.pl.
Prototaxites to jeden z najbardziej zagadkowych organizmów, jakie kiedykolwiek zamieszkiwały Ziemię. Pojawił się w czasach, gdy lądy dopiero zaczynały być zasiedlane przez pierwsze rośliny i organizmy lądowe. Jego imponujące, kolumnowe skamieniałości osiągające nawet osiem metrów wysokości pochodzą z wczesnego dewonu, czyli sprzed około 407 milionów lat. Przez ponad półtora wieku naukowcy spierali się o to, do jakiej grupy organizmów należał ten prehistoryczny gigant. Najnowsze badania rzucają nowe światło na tę kwestię, podważając dotychczasowe teorie i sugerując, że Prototaxites może reprezentować zupełnie wymarłą linię eukariotycznych organizmów.
Przez lata Prototaxites uważano za prymitywne drzewo, później za glon, a w ostatnich latach dominowała teoria, że był to gigantyczny grzyb. Jednak żadna z tych koncepcji nie wyjaśniała w pełni unikatowej budowy i składu chemicznego tego organizmu. Autorzy najnowszej pracy postanowili ponownie przyjrzeć się skamieniałościom Prototaxites taiti, pochodzącym z osadów słynnego stanowiska Rhynie Chert w Szkocji. To właśnie tam zachowały się doskonale zakonserwowane szczątki organizmów z wczesnego dewonu, pozwalające na szczegółowe analizy zarówno strukturalne, jak i chemiczne.
Badacze porównali organizację budowy oraz skład molekularny Prototaxites z analogicznymi cechami współczesnych i kopalnych grzybów. Zespół wykorzystał zaawansowane technologie, w tym skanowanie laserowe oraz trójwymiarowe obrazowanie, aby zajrzeć do wnętrza skamieniałości. Dzięki temu udało się szczegółowo przeanalizować budowę wewnętrzną Prototaxites i porównać ją z innymi organizmami z tego samego okresu. Okazało się, że wewnętrzna struktura Prototaxites była znacznie bardziej złożona niż u znanych grzybów. Zamiast prostych, długich strzępek, charakterystycznych dla grzybów, Prototaxites posiadały aż trzy różne typy rurkowatych struktur, które łączyły się w gęste, rozgałęzione węzły. Tak skomplikowana architektura nie występuje u żadnych znanych współczesnych organizmów.
Naukowcy wykorzystali też sztuczną inteligencję do porównania tzw. chemicznego "odcisku palca" Prototaxites z innymi organizmami. Szczególną uwagę zwrócono na obecność chityny, typowej dla grzybów i owadów. Ku zaskoczeniu badaczy, w próbce Prototaxites nie wykryto żadnych śladów chityny. Dalsze analizy wykazały, że skład chemiczny Prototaxites nie odpowiada żadnemu znanemu obecnie organizmowi.
Odkrycie to podważa najnowszą, szeroko akceptowaną teorię o grzybowej naturze Prototaxites. Zdaniem autorów badań, najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem jest to, że Prototaxites należał do całkowicie wymarłej linii eukariotycznych organizmów, nie mającej odpowiedników we współczesnym świecie. Oznacza to, że ten prehistoryczny gigant reprezentował zupełnie odrębną gałąź drzewa życia, która nie przetrwała do naszych czasów.
To naprawdę ekscytujące, że udało się zrobić znaczący krok naprzód w debacie na temat Prototaxites, która trwa od około 165 lat. To jest życie, ale nie takie, jakie znamy obecnie, wykazujące cechy anatomiczne i chemiczne różniące się od grzybów czy roślin, a zatem należące do całkowicie wymarłej gałęzi ewolucyjnej życia - podkreśla współkierujący zespołem dr Sandy Hetherington z National Museums Scotland i School of Biological Sciences (University of Edinburgh).
Rejon Rhynie chert jest niesamowity. To jeden z najstarszych na świecie skamieniałych ekosystemów lądowych, a dzięki jakości zachowania i różnorodności organizmów możemy stosować nowatorskie metody, takie jak uczenie maszynowe na danych molekularnych skamieniałości - mówi pierwszy autor pracy, dr Corentin Loron z UK Centre for Astrobiology (University of Edinburgh).
Nasze badanie, łączące analizę składu chemicznego i budowy tej skamieniałości, wykazuje, że Prototaxites nie może być zaliczony do grupy grzybów. Ponieważ wcześniej badacze wykluczyli Prototaxites z innych grup, doszliśmy do wniosku, że Prototaxites należał do odrębnej i obecnie całkowicie wymarłej linii życia. Prototaxites reprezentuje zatem niezależny eksperyment, jaki życie przeprowadziło w budowie dużych, złożonych organizmów, o którym możemy dowiedzieć się jedynie dzięki wyjątkowo dobrze zachowanym skamieniałościom - podkreśla współautorka, Laura Cooper, doktorantka z Institute of Molecular Plant Sciences (University of Edinburgh).
Nowe ustalenia mają ogromne znaczenie dla zrozumienia ewolucji życia na lądzie. Prototaxites był jednym z pierwszych dużych organizmów, które pojawiły się na powierzchni Ziemi, a jego obecność mogła mieć kluczowy wpływ na kształtowanie się ówczesnych ekosystemów. Odkrycie, że nie był on grzybem, lecz przedstawicielem wymarłej linii eukariontów, otwiera nowe kierunki badań nad różnorodnością życia w przeszłości i ewolucją organizmów lądowych.
Tajemnica Prototaxites pozostaje więc wciąż nie do końca rozwiązana, ale najnowsze badania przybliżają nas do zrozumienia tej niezwykłej formy życia sprzed setek milionów lat. Naukowcy podkreślają, że dalsze analizy skamieniałości oraz rozwój technologii badawczych mogą w przyszłości dostarczyć kolejnych przełomowych informacji na temat tego fascynującego organizmu.