Intuicja – zdolność, która wydaje się magiczna, a jednak ma naukowe podłoże. Czym naprawdę jest szósty zmysł? Czy każdy może mu zaufać? Czy kobieca intuicja istnieje naprawdę? Na te pytania w "Wykładzie otwartym" w internetowym Radiu RMF24 odpowiadała dr Matylda Gerber, specjalistka w badaniu intuicji liderów.
- Intuicja to szybki, nieświadomy proces analizy doświadczeń, powiązany z emocjami.
- 99 proc. informacji przetwarzamy poza świadomością - to fundament działania intuicji.
- Skuteczność intuicji zależy od doświadczenia w danej dziedzinie oraz od stopnia wyciszenia umysłu.
- Traumatyczne przeżycia i uprzedzenia mogą zakłócać działanie intuicji.
Intuicja od wieków fascynuje ludzi. Często nazywamy ją szóstym zmysłem, przeczuciem lub wewnętrznym głosem. Przypisujemy jej cechy niemal nadnaturalne, ale współczesna nauka coraz częściej udowadnia, że intuicja nie jest magią. To efekt działania naszego mózgu, który błyskawicznie analizuje ogromne ilości doświadczeń i informacji z otoczenia, większość - bo aż 99 proc. - przetwarzając poza naszą świadomością.
Jak mówi dr Matylda Gerber:
Intuicja jest procesem wspierającym podejmowanie decyzji na bazie nieświadomej analizy naszych nieuświadomionych doświadczeń. Intuicja korzysta z tego, co my już przeżyliśmy, ale robi analizę poza naszą świadomością.
Co ciekawe, intuicja jest ściśle powiązana z emocjami - każda jej podpowiedź pojawia się razem z pozytywną lub negatywną emocją, która pcha nas do działania lub powstrzymuje.
Nasz mózg nieustannie "pracuje na pełnych obrotach", analizując informacje zbierane wszystkimi zmysłami. Dr Gerber podkreśla:
Gdybyśmy podejmowali decyzje tylko na bazie świadomości, nawet nie bylibyśmy w stanie wstać z łóżka, bo tyle decyzji trzeba podjąć, a my nawet nie jesteśmy tego świadomi.
Za manifestację intuicji odpowiada m.in. brzuszno-przyśrodkowa kora przedczołowa - obszar mózgu, który pozwala nam błyskawicznie oceniać, czy coś jest zagrożeniem, czy szansą. Jednak intuicja angażuje cały mózg, o czym świadczą badania fMRI: w momencie tzw. wglądu ("eureka!") aktywne są różne jego obszary.
Intuicja komunikuje się z nami przez tzw. markery somatyczne - impulsy nerwowe, które wywołują fizyczne odczucia, np. ciarki czy uczucie pewności. To właśnie one podpowiadają nam, czy coś zrobić, czy raczej się wycofać. Istnienie tych markerów zostało już potwierdzone naukowo.
Czy intuicja była pierwsza? Dr Gerber nie ma wątpliwości:
Intuicja jest takim pierwotnym procesem. Intuicja i instynkt to dwa pierwsze mechanizmy, które pozwalały nam podejmować decyzje. Świadomość pojawiła się później jako narzędzie korygujące.
Intuicja działa szybciej i bierze pod uwagę znacznie więcej informacji niż świadomość. Ale współpraca obu tych "systemów" daje najlepsze efekty.
Najlepsza przyjaźń to jest interakcja intuicji ze świadomością. Ani jedno, ani drugie bez współpracy nie pozwoli nam podejmować dobrych decyzji - podkreśla dr Gerber.
Intuicja nie jest nieomylna. Jej skuteczność zależy od naszego doświadczenia w danej dziedzinie. Chirurg z 20-letnim stażem może ufać swojej intuicji podczas operacji, ale politolog przewidujący przyszłość świata już niekoniecznie - bo czynników wpływających na rzeczywistość jest zbyt wiele.
Czasami intuicja może nas prowadzić na manowce - zwłaszcza, jeśli została "zraniona" przez traumatyczne przeżycia. Nawet drobne urazy z dzieciństwa mogą sprawić, że intuicja będzie nas nadmiernie chronić, wywołując irracjonalne lęki.
Czy szósty zmysł to tylko poetyckie określenie intuicji? Dr Gerber wyjaśnia:
To jest to samo, tylko w różnych kręgach różnie intuicję się nazywa. Nie jestem fanką tego określenia, bo sugeruje, że to coś magicznego. Intuicję ma każdy z nas.
A co z kobiecą intuicją? Badania nie wykazują różnic w potencjale skutecznego korzystania z intuicji między kobietami a mężczyznami. Jednak społeczno-kulturowe uwarunkowania sprawiają, że kobiety, przez wieki uczone "czytania emocji", lepiej słyszą swoje przeczucia.
Intuicja nie jest dana raz na zawsze - można ją doskonalić. Najlepiej słyszymy ją w stanie wyciszenia, a nie podczas impulsywnych działań. Dr Gerber proponuje prostą technikę: jeśli intuicja podpowiada coś, czego nie potrafimy uzasadnić, warto zadać sobie pytanie: "A co, jeśli intuicja ma rację?" To otwiera nasz umysł na nowe fakty.
Intuicję można trenować, zbierając różnorodne doświadczenia i przekraczając własne granice. Warto też pozwolić sobie na relaks - to wtedy mózg łączy nowe dane ze starymi doświadczeniami i podsuwa rozwiązania. Stąd popularne powiedzenie: "prześpij się z problemem".