Jack White w RMF FM: Moja babcia pochodzi z Lubziny

Poniedziałek, 17 listopada 2014 (19:42)

Światową sceną wstrząsnął jako gitarzysta i lider "The White Stripes", a dziś już pod własnym nazwiskiem pozostaje jedną z najważniejszych postaci współczesnego rocka. Dumnie przyznaje się do polskich korzeni. 12 listopada Jack White po raz pierwszy w karierze odwiedził Kraków i zagrał dwa porywające koncerty w "Starej Zajezdni". Zanim wyszedł na scenę dziennikarz muzyczny RMF FM Mateusz Smółka rozmawiał z artystą o miłości do starej muzyki, fenomenie płyty winylowej, potędze "Seven Nation Army" i ciągłym przekraczaniu muzycznych granic.

Mateusz Smółka: Na festiwalu Open’er w lipcu tego roku przedstawiłeś się na scenie: "Jack White z Krakowa". Jakie są twoje pierwsze wrażenia kiedy wreszcie dotarłeś do Krakowa?

Jack White: Uwielbiam Kraków. Jest tak znakomity, że od razu stał się jednym z moich najbardziej ukochanych miast na świecie. Bazylika Mariacka zrobiła na mnie niesamowite wrażenie. To chyba najpiękniejsza katedra w jakiej byłem. Bardzo chciałem, żeby udało nam się przy okazji wizyty w Krakowie wybrać do Lubziny - małej wsi położonej półtorej godziny drogi od Krakowa. To stamtąd pochodzi moja babcia. Ale niestety przyjechaliśmy dziś do Krakowa zbyt późno, był spory ruch rano i po prostu nie zdążylibyśmy pojechać tam i wrócić na koncert.

Masz jakieś wspomnienia z dzieciństwa lub młodości dotyczące Polski? Jakieś obrazy kojarzą ci się z tym miejscem?

Mogę zaliczyć do nich jedynie historie, które opowiadała mi moja babcia. Kiedy dorastałem i miałem około jedenastu lat, wtedy ona mieszkała z nami. Często wspominała, jak to wyglądało, kiedy wychowywała się w polskim gospodarstwie w towarzystwie swoich braci i sióstr. Babcia urodziła się w 1890, a ja w 1975 roku, a więc jest dokładnie osiemdziesiąt pięć lat różnicy pomiędzy nami. Wydaje się, że powinny być między nami jeszcze jakieś cztery pokolenia. Moja babcia miała dziesięcioro dzieci, moja mama też miała dziesięcioro dzieci.

Powinieneś kiedyś zabrać swoją mamę do Krakowa...

Przyjechała już ze mną kiedyś do Polski. Miałem wtedy 30 urodziny i grałem z "The White Stripes" w Gdyni na Open’erze. W tym czasie moja mama odwiedziła Lubzinę. Wybrała się do miejscowego kościoła żeby poszperać w księgach chrztów i dowiedzieć się więcej o swojej rodzinie. Znalazła wtedy informację o ciociach i wujkach, o których istnieniu nie miała pojęcia, a którzy zmarli w młodym wieku. W tamtych czasach, kiedy ludzie umierali, pamięć o nich przemijała bardzo szybko, jakby w ogóle nie istnieli. Dziś nam może wydawać się to nieprawdopodobne.

Jesteś bardzo dumny ze swoich polskich korzeni, ale kochasz także korzenie muzyki. To pewien paradoks, że człowiek tak bardzo zakochany w przeszłości, tworzy jednocześnie nowoczesnego, odważnego i burzącego utarte ścieżki współczesnego rocka. Jak to możliwe, że jednocześnie jesteś jedną nogą w przeszłości, a drugą w przyszłości?

Myślę, że jeśli chcesz być zaangażowany w pełni w tworzenie muzyki, która cały czas chce iść do przodu, to musisz mieć wiedzę o przeszłości. Wiele współczesnych gwiazd muzyki pop wydaje się nie mieć takiej wiedzy. Ich spoglądanie wstecz w muzyce, sięga co najwyżej kilku lat. To oczywiście sprawia, że są bardzo na bieżąco, ale też na pewno nie pozwala im tworzyć rzeczy ponadczasowych. A jeśli jesteś prawdziwym artystą, to chcesz swoją rzeźbą, obrazem, czy piosenką celować właśnie w osiągnięcie czegoś ponadczasowego. Chcesz napisać piosenkę, która przetrwa wiecznie, a nie będzie tylko "tą z 1984 roku." I żeby móc osiągnąć ten cel, trzeba mieć wiedzę na temat tego, co było przed tobą. Najwięksi artyści w historii też mieli takie podejście. Bob Dylan miał niesamowitą wiedzę i świadomość swoich folkowych i bluesowych korzeni, zanim nawet napisał swoją pierwszą piosenkę. To jest właśnie droga, która prowadzi twoją muzykę do ponadczasowości.

Czymś ponadczasowym wydaje się także płyta winylowa. Format muzyczny, który przeżywa swój renesans, w dużej właśnie mierze dzięki tobie. Dlaczego Jack White kocha winyle?

Wszystko, co jest w jakikolwiek sposób mechaniczne pomaga przykuć ludzką uwagę. Nie ważne, czy jest to kaseta magnetofonowa, czy magnetofon szpulowy. Ludzie mogą to włączyć, konsumować i jednocześnie słuchając brać udział w tym wydarzeniu. Jestem osobiście przekonany, że fizyczny akt oglądania czegoś co się kręci, kiedy słuchasz muzyki, sprawia, że to przykuwa mocno twoją uwagę. Kiedy wciskasz "play" na cyfrowym urządzeniu wszystko jest ok: muzyka gra, brzmi znakomicie, ale niczego przy okazji nie oglądasz. Można porównać to do dawnego sposobu słuchania radia, jeszcze sprzed czasów telewizji. Wtedy ludzie słuchając, wpatrywali się przy okazji w migocące światełko radiometru. I można się było w nie naprawdę zapatrzeć. Dodatkowo, podczas słuchania takiego radia, słychać było ruch wzmacniaczy lampowych. Podobnie ma się sprawa z winylami. Kiedy je sobie włączysz i zaczynają się kręcić, zaczynasz brać udział w słuchaniu. To jest jak wpatrywanie się płonące ognisko, które może cie zahipnotyzować.

Wsłuchując się w teksty na płycie "Lazaretto" słuchamy słów napisanych przez ciebie wiele lat temu. Jakim doświadczeniem było łączenie tych tekstów ze świeżo napisaną muzyką i jednocześnie spotkanie z samym sobą z młodości. Co pomyślałeś sobie o tej "młodszej wersji" ciebie?

...(śmiech). Mówiąc szczerze nie byłem wtedy najlepszy w pisaniu poezji, czy piosenek, bo po prostu nie miałem w tym żadnego doświadczenia. Miałem wielki zapał, ale niezbyt dużą wiedzę. Takie refleksje przyszły, kiedy teraz siedziałem nad tymi tekstami. Ale z drugiej strony można odnaleźć w nich tego samego Jacka White’a - ten sam charakter i osobowość dziś, co wtedy kiedy miałem osiemnaście, czy dziewiętnaście lat. Ja wciąż czuję się, jakbym był w takim wieku. Świat musi mi przypominać, że nie mam już dziewiętnastu lat. I cieszę się z tego, że kiedy się budzę, to na tyle lat właśnie się czuję.

Podczas tej trasy najważniejszy jest materiał z nowej płyty, ale oczywiście na koniec każdego koncertu nie może zabraknąć "Seven Nation Army". Piosenka ta weszła na stadiony i jest czymś w rodzaju naszego współczesnego "Ole Ole Ole". Melodię refrenu znają nie tylko twoi fani, ale też ich rodzice, czy dziadkowie. Jak się czujesz z tym, że "Seven Nation Army" awansowało do absolutnie najwyższej ligi popularności?

Czuję, że z biegiem czasu ta piosenka stanie się osiągnięciem, z którego będę najbardziej dumny spośród wszystkiego, co mi się w przytrafiło w mojej karierze. I to głównie dlatego, że czuję jakby ona nie miała ze mną nic wspólnego.  "Seven Nation Army" powstało trochę przez przypadek, zupełnie naturalnie. A potem awansowało do takiej rangi, jaka przydarza się np. standardom muzyki folkowej. Nie bylibyśmy w stanie wpaść na to, że tak się podzieje, kiedy pisaliśmy i nagrywaliśmy tę piosenkę. Taki scenariusz nie wydawał się możliwy. Dlatego, z tego utworu będę dumny zawsze najbardziej, bo on dotyka ludzi, którzy nigdy mogą nawet nie poznać mojego imienia, albo tych, którzy nie mają pojęcia skąd się wzięła. Po prostu ją nucą np. podczas wydarzeń sportowych. Tak jak mówiłeś, nawet starsze osoby ją znają. Podoba mi się to, że nie wiedzą skąd się wzięła. W tej sytuacji to jest jeszcze piękniejsze zjawisko.

Przed nami sezon zakupów świątecznych. Największymi hitami będą z pewnością wszelkiego rodzaju urządzenia elektroniczne, telefony, tablety, gry wideo. A jak ty jak zachęciłbyś rodziców, żeby kupowali swoim dzieciom gitary?

Sytuacja nie jest łatwa. Myślę, że generalnie rodzice powinni sprawiać swoim dzieciom więcej zabawek i gier mechanicznych, a nie tylko te elektroniczne. Dzisiaj jesteśmy trochę za bardzo cyfrowi. Nie ma nic złego w tym, że czasami pograsz w gry cyfrowe, czy posłuchasz muzyki na cyfrowym nośniku. Ale jeśli ograniczasz się tylko do tego, to nie jesteś w stanie zobaczyć pełnego spektrum. A twoje zadanie jako rodzica, to właśnie pokazać dzieciom jak najszersze spektrum: możliwości tak dużo, jak tylko to możliwe. Więc jeśli grają w gry wideo, możesz im pokazać także np. automaty do pinballu, albo inne gry, w które można zagrać poruszając elementami w rzeczywistości.

A ty podarujesz instrumenty dzieciom?

Ja nie zmuszam ich do muzyki. Pozwalam im działać na tym polu dokładnie tak, jak same chcą. Nie jest moim marzeniem, żeby zostali muzykami. Może nawet wołałbym, żeby nimi nie byli. A jeśli będą to mam nadzieję, że podejdą do tego w inny sposób niż ja. Jeśli będą chciały zajmować się muzyką country, albo folkiem regionu Appalachów, bardzo bym się z tego cieszył. Ale wolałbym, żeby nie wchodziły do muzycznego świata, którego ja jestem częścią.

A widziałeś już na ich ścianach plakat "One Direction", czy "Miley Cyrus"?

Nie, jeszcze nie.... (śmiech).

Boisz się, że ten moment kiedyś nastąpi?

Nie będę miał z tym żadnego problemu. Każdy przechodzi przez swoje dzikie fazy fascynacji różną muzyką. Szczególnie w bardzo młodym wieku bywa to bardzo zabawne. Zabawne też, ale również wyjątkowe jest to, jak muzyka może zwrócić i utrzymać uwagę dziecka. I można się nad tym naprawdę zastanowić. Dlaczego mój 7-letni syn Henry tak bardzo lubi "The Ramones"? Co takiego jest w tej muzyce, że jest ona dla niego inspirująca? Bardzo to ciekawe. A dzieci nie kłamią.

A gdybyś miał wymienić jedną piosenkę, która intuicyjnie wydaje ci się najbliższa twojemu sercu?

Moja ulubiona piosenka to kompozycja blues’owego wokalisty Son House’a - nazywa się "Grinnin in Your Face". To piosenka a capella.

Masz jakieś muzyczne "guilty pleasures"? Piosenki, co do których uwielbienia trudno się przyznać publicznie?

Nie, nie ma takiej muzyki, którą lubię, a której bym się wstydził. A jeśli chodzi o muzykę, to nieustanie idę w wielu kierunkach. Słucham heavy metalu, rocka progresywnego, hip-hopu, szczególnie tego z wczesnych lat 80-tych. Staram się cały czas przekraczać muzyczne granice. Nigdy tak naprawdę nie udało mi się zagłębić w muzykę operową, czy klasyczną. A na pewno już tak bardzo, jakbym chciał. Ale czuję, że w przyszłości życie jeszcze nie raz mnie  pchnie w kierunku różnych rodzajów muzyki.

Czujesz, że kiedyś w twojej karierze przyjdzie czas na totalną rewolucję muzyczną? Może całkowitą rezygnację z gitary elektrycznej, albo szalony flirt ze stylistyką hip-hopową, czy elektroniczną?

Niewykluczone. Bardzo trudno wciąż i na okrągło robić to samo używając cały czas tych samych narzędzi. Oczywiście, to jest bezpieczne i wygodne, ale też zdecydowanie trudniej czuć się zainspirowanym, niż kiedy robiło się to jako nastolatek. Dlatego staram się cały czas wymyślać nowe sposoby, żeby się inspirować. I tak też zrobiłem przy okazji nagrania albumu "Lazaretto". Użyliśmy po raz pierwszy wielu technik nagraniowych, których wcześniej nie stosowaliśmy. Także wielu nietypowych sposobów edycji dźwięku. Np. czasem edytowaliśmy dźwięk na komputerze, żeby potem po raz kolejny zarejestrować go na taśmie analogowej, w tym samym czasie dodatkowo stosując na tych próbkach także edycję mechaniczną. Robiłem podczas tej sesji wiele rzeczy po raz pierwszy.

A następny krok dla Jacka White’a to kolejny album "The Dead Weather"?

Mam taką nadzieję, ale musimy jeszcze sobie to wszystko poukładać i znaleźć dla tego projektu dobre miejsce i czas. Przede wszystkim trzeba sprawdzić jak wygląda sytuacja u członków zespołu, bo każdy z nich pracuje teraz poza "The Dead Weather". Nad wieloma innymi projektami.

Słyszałem plotkę, że wśród najnowszych projektów spod znaku Jacka White’a planujesz też festiwal pod szyldem Twojej wytwórni "Third Man Records". Festiwal miałby się odbyć w Paryżu. A może taki lub podobny projekt uda ci się kiedyś zrealizować w Krakowie?

To byłoby naprawdę świetne. Na pewno chciałbym zagrać całą trasę koncertową po Polsce, kiedy następnym razem będziemy wyruszać w drogę. To byłoby coś zagrać tutaj nie jeden, dwa a np. dziesięć koncertów.

Na pewno masz tutaj fanów, dzięki którym będzie to możliwe...

O tak zdecydowanie. Właśnie dlatego chcę to zrobić.

Artykuł pochodzi z kategorii: Kultura