Coraz więcej ataków
Według danych przytoczonych przez INSS w pierwszej połowie 2026 roku na Zachodnim Brzegu odnotowano 660 przestępstw popełnionych przez Żydów na tle nacjonalistycznym. To o 63 proc. więcej niż w drugiej połowie 2025 roku. W wyniku tych ataków zginęło sześciu Palestyńczyków, a 140 zostało rannych.
Izraelscy wojskowi przyznają, że w niektórych jednostkach nawet 80 proc. odnotowywanych zdarzeń dotyczy tego rodzaju przemocy.
Krytyka władz
INSS zwraca uwagę na niewystarczającą reakcję państwa, które – zdaniem instytutu – sprzyja przemocy wobec Palestyńczyków i przejmowaniu ich ziemi. W latach 2005–2025 około 94 proc. śledztw w takich sprawach zamknięto bez wniesienia aktu oskarżenia, a tylko 3 proc. zakończyło się skazaniem.
Think tank postuluje, aby prawo było egzekwowane w taki sam sposób wobec wszystkich sprawców, niezależnie od ich narodowości. Proponuje także utworzenie wspólnego zespołu wojska, policji, kontrwywiadu, administracji cywilnej i prokuratury, który zajmowałby się przemocą osadników.
INSS chce również usunięcia 26 nielegalnych przyczółków osadniczych w tych częściach Zachodniego Brzegu, gdzie sprawy cywilne pozostają w gestii Autonomii Palestyńskiej, a za bezpieczeństwo odpowiada Izrael. Postuluje także odbieranie broni osobom używającym jej niezgodnie z prawem oraz egzekwowanie zakazu wstępu Izraelczyków na obszary znajdujące się pod palestyńską administracją cywilną i kontrolą bezpieczeństwa.
Zdaniem instytutu działania te mają również zapobiec upadkowi Autonomii Palestyńskiej, co mogłoby doprowadzić do chaosu i dalszego wzrostu przemocy.
Temat na marginesie izraelskich mediów
O alercie INSS poinformował spośród głównych izraelskich mediów jedynie lewicowy dziennik „Haarec”, mający kilka procent udziału w rynku. Przemoc osadników pozostaje na marginesie zainteresowania największych izraelskich mediów. Relacje z Zachodniego Brzegu koncentrują się przede wszystkim na atakach Palestyńczyków na Izraelczyków, także wtedy, gdy dochodzi do nich po wcześniejszej przemocy osadników.
Dwa systemy prawne
Izrael zajął Zachodni Brzeg i Wschodnią Jerozolimę podczas wojny sześciodniowej w 1967 roku. Wkrótce potem rozpoczął budowę osiedli na zajętych terenach. Obecnie mieszka w nich ponad 500 tys. żydowskich osadników. Osiedla są chronione przez izraelskie wojsko. Prowadzą do nich nowoczesne drogi, z których mogą korzystać tylko Żydzi.
Na Zachodnim Brzegu mieszka również około 3,5 mln Palestyńczyków. Obie społeczności podlegają różnym systemom prawnym: osadnicy – prawu izraelskiemu, a Palestyńczycy – prawu wojskowemu i administracji okupacyjnej.
Palestyńczycy uważają, że osiedla oraz obecność wojskowa potrzebna do ich ochrony stanowią przeszkodę w ich dążeniu do ustanowienia własnego państwa na tym terenie.
