Jak przypominają analitycy, amerykańscy prezydenci po II wojnie światowej rzadko potrafili zakończyć konflikty, które sami rozpoczęli. Przykłady wojny w Korei czy Wietnamie pokazują, że decyzje o przedłużaniu operacji militarnych często wynikają z politycznych kalkulacji, troski o reputację czy już poniesionych kosztów. „Prezydenci niechętnie przyznają się do błędów, a Kongres ma ograniczone możliwości wywierania presji” – podkreśla Will Walldorf, ekspert Defense Priorities i profesor Wake Forest University, na łamach „Foreign Policy”.
Zdaniem Walldorfa, Iran jest szczególnie trudnym przeciwnikiem, co oznacza, że konflikt może potrwać dłużej niż kadencja obecnego prezydenta. Donald Trump dąży do wynegocjowania lepszego porozumienia z Teheranem niż to, które zawarła administracja Baracka Obamy w 2015 roku. Jednak troska o własny wizerunek sprawia, że prezydent USA odrzuca kolejne propozycje, jeśli zbyt mocno przypominają wcześniejsze ustalenia.
Gdy ujawniono warunki wstępnego porozumienia, a administracja Trumpa spotkała się z krytyką za zbyt duże ustępstwa wobec Iranu, prezydent storpedował dalsze negocjacje. „Trump ogłosił, że 'rozniesie Iran', a potem przejmie nad nim kontrolę. Od tej pory rozmowy pokojowe utknęły w martwym punkcie” – relacjonuje Walldorf.
Choć Kongres może próbować ograniczać działania prezydenta poprzez przesłuchania czy ograniczenia funduszy, historia pokazuje, że takie działania nie przynoszą szybkich rezultatów. Przykład wojny w Wietnamie pokazuje, że presja Kongresu nie wystarczyła, by zakończyć konflikt w krótkim czasie.
Czas się wycofać?
Adam Gallagher, ekspert Defense Priorities, uważa, że skoro negocjacje z Iranem zakończyły się fiaskiem, a wojna utknęła w klinczu, USA powinny się z niej wycofać. Jego zdaniem, skoro Iran nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla USA, a wojna szkodzi amerykańskim interesom, należy dążyć do wygaszenia konfliktu.
Gallagher przypomina, że Donald Trump już wielokrotnie ogłaszał zwycięstwo nad Iranem i potrafi przekonać swoich zwolenników do własnej narracji. „Skoro zawieszenie broni jest martwe, a rozmowy nie prowadzą do przełomu, prezydent powinien znów ogłosić sukces i zakończyć wojnę” – podsumowuje ekspert.
Trump będzie musiał zmierzyć się z „drugim Wietnamem”?
Wojna w Wietnamie była jednym z najważniejszych konfliktów zbrojnych drugiej połowy XX wieku. Toczyła się w latach 1955–1975 pomiędzy komunistyczną Demokratyczną Republiką Wietnamu (Wietnam Północny), wspieraną przez ZSRR i Chiny, a Republiką Wietnamu (Wietnam Południowy), wspieraną głównie przez Stany Zjednoczone i ich sojuszników. Konflikt był częścią globalnej rywalizacji zimnowojennej.
W sierpniu 1964 roku po tzw. incydencie w Zatoce Tonkińskiej (starciu amerykańskich niszczycieli z wietnamskimi łodziami torpedowymi) Kongres USA przyjął Rezolucję Zatoki Tonkińskiej, dając prezydentowi niemal nieograniczoną swobodę działań zbrojnych. W marcu 1965 roku Lyndon B. Johnson wysłał do Wietnamu pierwsze oficjalne jednostki bojowe piechoty morskiej i rozpoczął zmasowaną kampanię bombardowań.
Ostateczne rozstrzygnięcie nastąpiło 30 kwietnia 1975 roku, gdy czołgi Północy przekroczyły bramę Pałacu Niezależności w Sajgonie, zmuszając władze Południa do bezwarunkowej kapitulacji. W 1976 roku nastąpiło formalne połączenie obu części kraju, a Sajgon przemianowano na Miasto Ho Chi Minha. Wojnę wygrali komuniści.
Upadek Sajgonu przypieczętował pierwszą w historii porażkę militarno-polityczną Stanów Zjednoczonych, trwale zmieniając układ sił w Azji Południowo-Wschodniej oraz amerykańską politykę zagraniczną na kolejne dekady.
