Lubisz huczne zabawy? A dodatkowo jesteś zakochany? Ta wiadomość z pewnością Cię ucieszy. W 2026 roku ostatnia sobota karnawału przypada bowiem 14 lutego, czyli w Walentynki.
- Karnawał, zwany zapustami, to czas zimowych balów, maskarad i zabaw, który w Polsce zaczyna się 6 stycznia (Trzech Króli) i kończy we wtorek przed Środą Popielcową.
- Tłusty Czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału, a kończy go tzw. "śledzik" - wtorek przed Środą Popielcową.
- W 2026 roku ostatki przypadają od 12 do 17 lutego, a ostatnia sobota karnawału to 14 lutego - w tym samym dniu obchodzimy Walentynki.
- Najnowsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na rmf24.pl.
Karnawał, zwany także zapustami, to wyjątkowy okres zimowych balów, maskarad, pochodów i zabaw, który od wieków wpisuje się w tradycję wielu krajów, w tym Polski. Rozpoczyna się najczęściej 6 stycznia, czyli w święto Trzech Króli, a kończy we wtorek przed Środą Popielcową. To właśnie wtedy rozpoczyna się Wielki Post - czas wyciszenia i przygotowania do Wielkanocy.
Nazwa "karnawał" pochodzi z języka włoskiego - "carnevale", a jej korzenie sięgają łacińskich wyrażeń: "carnem levāre" (czyli "usuwać mięso") lub "caro, vale" ("żegnaj mięso"). Wszystkie te określenia nawiązują do tradycji żegnania się z mięsnymi potrawami przed okresem postu. Podobne znaczenie mają też inne europejskie nazwy, jak starowłoskie "carasciale", rumuńskie "c rneleagă" czy hiszpańskie "carnestolendas".
Niektórzy badacze wskazują również na inne źródło nazwy - łacińskie "carrus navalis", czyli "wóz w kształcie okrętu", który brał udział w procesjach ku czci bogini Izydy, a później Dionizosa w starożytnym Rzymie. To właśnie te barwne pochody i procesje stały się jednym z symboli karnawałowej zabawy.
Korzenie karnawału sięgają dawnych kultów płodności i agrarnych obrzędów. Wierzono, że im wyżej się skacze podczas tańca, tym wyższe będą plony zbóż. Stąd też taniec stał się nieodłącznym elementem karnawałowych zabaw. W wielu europejskich krajach, zwłaszcza na wsiach, popularne były tańce wokół ogniska, często w formie koła, które symbolizowało jedność i odradzające się życie.
Najbardziej znane karnawały na świecie odbywają się w Wenecji, Rio de Janeiro, Nicei, Kolonii, Londynie czy na Teneryfie. Każde z tych miejsc przyciąga tysiące turystów, którzy chcą poczuć magię karnawałowych nocy.
W Polsce tradycje karnawałowe sięgają XVI wieku, kiedy to szlachta organizowała wystawne bale, polowania i kuligi. Im bliżej Środy Popielcowej, tym zabawy stawały się bardziej intensywne. Na wsiach karnawał świętowano skromniej, ale z nie mniejszym entuzjazmem - szczególnie w ostatnie dni przed Wielkim Postem, kiedy na stołach królowały tłuste potrawy, a sąsiedzi odwiedzali się wzajemnie, świętując przy muzyce i tańcu.
W czasach PRL-u, ze względu na ograniczony dostęp do produktów spożywczych, karnawałowa kuchnia była skromniejsza, ale nie zabrakło tradycyjnych dań, takich jak bigos, galareta czy śledzie. Do dziś ważnym elementem polskich zapustów jest Tłusty Czwartek, kiedy królują pączki i chrust.
Jednym z najbardziej szalonych momentów karnawału są ostatki. Zaczynają się w Tłusty Czwartek i kończą we wtorek, nazywany popularnie "śledzikiem", przed Środą Popielcową.
Ostatnie dni karnawału to tradycyjnie czas hucznych zabaw, balów i spotkań towarzyskich. W wielu miejscach w Polsce organizowane są imprezy, podczas których królują tańce, muzyka i pyszne jedzenie. To także ostatnia okazja, by zaszaleć przed okresem wstrzemięźliwości, jaki niesie ze sobą Wielki Post.
Następny dzień po ostatkach, czyli Środa Popielcowa, to już zupełnie inny czas. Rozpoczyna się wtedy Wielki Post - okres zadumy, refleksji i przygotowań do Wielkanocy.
Zarówno ostatki, jak i Środa Popielcowa są świętami ruchomymi, co oznacza, że ich daty zmieniają się każdego roku w zależności od kalendarza liturgicznego. W 2026 roku ostatki zaczną się w czwartek 12 lutego. Potrwają do 17 lutego.
Ostatnia sobota karnawału przypada zatem 14 lutego. Tym samym podwójne święto mogą mieć zakochani. 14 lutego to bowiem Walentynki.
Początki Walentynek sięgają czasów starożytnego Rzymu. To właśnie tam, 14 lutego, obchodzono święto ku czci Junony - bogini miłości i małżeństwa. W tym samym okresie odbywały się również Luperkalia, czyli festiwal płodności, podczas którego młodzi mężczyźni losowali imiona dziewcząt, z którymi mieli tworzyć pary.
Jednak współczesna nazwa święta pochodzi od św. Walentego, chrześcijańskiego męczennika, który według legendy udzielał potajemnie ślubów zakochanym parom, łamiąc tym samym zakaz cesarza Klaudiusza II. Za swoje czyny został skazany na śmierć, a dzień jego egzekucji - 14 lutego - stał się symbolem miłości i oddania.
Walentynki to przede wszystkim czas, kiedy zakochani wyznają sobie uczucia, wręczają kartki walentynkowe, kwiaty - najczęściej czerwone róże - oraz słodkości.
W wielu krajach, w tym w Polsce, popularne stało się również organizowanie romantycznych kolacji, wspólnych wyjść do kina czy teatru, a także obdarowywanie się drobnymi prezentami, które mają symbolizować miłość i przywiązanie.
Choć walentynki przywędrowały do Polski stosunkowo późno, bo dopiero w latach 90. XX wieku, bardzo szybko zyskały uznanie wśród Polaków. Obecnie święto to obchodzone jest niemal w każdym zakątku kraju. Sklepy i galerie handlowe już na początku lutego dekorowane są serduszkami, czerwonymi balonami i innymi symbolami miłości. Restauracje przygotowują specjalne menu, a kwiaciarnie przeżywają prawdziwe oblężenie.
Warto jednak pamiętać, że w polskiej tradycji istnieje również inne święto zakochanych - Noc Kupały, obchodzona w czerwcu.