Soki i nektary to jedne z najczęściej wybieranych napojów przez polskich konsumentów. Jednak czy zawsze wiemy, co dokładnie znajduje się w kolorowych butelkach i kartonach? Kontrola Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wykazała, że nie wszystko, co widzimy na etykiecie, odpowiada rzeczywistości.
- Jakie nieprawidłowości pojawiają się najczęściej przy oznaczeniu soków i nektarów? Przeczytasz o tym w artykule.
- Czytając tekst dowiesz się też jak odróżnić sok od nektaru.
- Najnowsze informacje z Polski i świata znajdziesz na RMF24.pl.
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przypomina, że na półkach można znaleźć szeroki wybór produktów owocowych i warzywnych. Przepisy szczegółowo określają, czym są soki i nektary oraz jakie wymagania muszą spełniać. Wśród soków owocowych wyróżniamy:
- soki owocowe bezpośrednie,
- soki odtworzone z zagęszczonego soku,
- soki zagęszczone (koncentraty),
- soki w proszku,
- soki uzyskane metodą ekstrakcji wodnej.
Warto wiedzieć, że soki owocowe powstają z jadalnych części zdrowych, dojrzałych, świeżych lub schłodzonych, a nawet zamrożonych owoców. Przepisy dopuszczają także mieszanie soku z przecierem owocowym, a nawet zaliczają soki pomidorowe do kategorii soków owocowych.
Zagęszczony sok owocowy (koncentrat soku owocowego) to z kolei wyrób otrzymany z jednego lub większej liczby gatunków owoców poprzez usunięcie zawartej w nim części wody.
Nektary powstają przez rozcieńczenie soku lub przecieru wodą, a na opakowaniu zawsze musi znaleźć się informacja o minimalnej zawartości owoców, która waha się od 25 do 50 proc. Podstawowa różnica między sokiem a nektarem tkwi w zawartości owoców i dodatków. Soki owocowe nie mogą być dosładzane (z wyjątkiem soku z rokitnika), nie wolno też dodawać do nich konserwantów czy sztucznych barwników. W przypadku nektarów dozwolone jest dodawanie cukru lub miodu (do 20 proc.), a także substancji słodzących.
Jeżeli nektar owocowy został otrzymany w całości lub w części z zagęszczonego soku lub przecieru owocowego, wówczas w pobliżu nazwy powinien znaleźć się odpowiedni zapis, np. "częściowo z soku zagęszczonego", "z przecieru zagęszczonego".
Do soków i nektarów można dodać sok cytrynowy lub z limonki, by wyregulować kwaśność. Możliwe jest także wzbogacanie napojów witaminami i składnikami mineralnymi. W przypadku soku pomidorowego dopuszcza się dodatek soli, przypraw i ziół. Lista dozwolonych dodatków jest jednak bardzo ograniczona.
Warto pamiętać, że na sokach owocowych nie powinny pojawiać się oznaczenia typu "bez dodatku cukru", ponieważ zgodnie z przepisami nie można ich dosładzać. W przypadku nektarów takie dodatki są już możliwe, ale w ściśle określonych ilościach.
Kupując sok lub nektar, warto dokładnie czytać etykiety. Zgodnie z przepisami, na opakowaniu muszą się znaleźć:
- nazwa produktu (np. nektar gruszkowo-jabłkowy, sok pomarańczowy),
- wykaz składników (z wyjątkiem produktów jednoskładnikowych, gdzie nazwa jest tożsama ze składnikiem),
- wartość odżywcza,
- warunki przechowywania,
- data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia,
- nazwa i adres producenta,
- ilość netto.
Jeśli produkt był poddany utrwalaniu (np. pasteryzacji czy sterylizacji), taka informacja musi znaleźć się w pobliżu nazwy, np. "sok jabłkowy pasteryzowany".
Określenia "świeży" lub "świeżo wyciśnięty" mogą być stosowane wyłącznie w przypadku soków, które nie były poddane żadnym procesom utrwalania, takim jak pasteryzacja czy zamrażanie. Jeśli produkt przeszedł jakikolwiek proces konserwacji, nie może być oznaczony jako świeży.
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) regularnie sprawdza jakość produktów, które można kupić w sklepach. Najnowsza kontrola objęła 88 podmiotów, z czego w 21,6 proc. przypadków stwierdzono nieprawidłowości. Smak czy zapach, zakwestionowano w 2,7 proc. partii - w jednym z przypadków nektar miał "nietypowy wyczuwalny smak owocu z posmakiem pleśni", a w innym sok jabłkowy miał "nietypowy smak obcy gruszkowy".
Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych, głównie dotyczące zawartości cukrów, wykryto w 7,8 proc. partii. Najwięcej problemów dotyczyło jednak oznakowania - aż 18 proc. partii miało błędne lub wprowadzające w błąd informacje na etykiecie.
Najczęstsze błędy na etykietach to:
- zamieszczanie na sokach owocowych informacji typu "bez dodatku cukru", "bez konserwantów", podczas gdy do tych produktów nie wolno ich dodawać,
- używanie określeń "naturalny", "naturalny sok wyciśnięty z...", mimo że wszystkie soki owocowe z definicji są naturalne,
- sugerowanie świeżości produktu poprzez napisy "świeżo tłoczony", mimo że produkt był pasteryzowany,
- nieprawidłowe podawanie składu, np. "100% sok tłoczony z jabłek", gdy w rzeczywistości produkt zawierał także inne owoce,
- brak informacji o użyciu zagęszczonego soku lub o procesie utrwalania.