Polska w nowej kategorii
Raport Państwowej Inspekcji Sanitarnej za 2025 rok przynosi optymistyczne informacje dotyczące niektórych chorób zakaźnych. Wśród nich szczególnie wyróżnia się niemal trzykrotny spadek zachorowań na krztusiec – z 32 430 przypadków w 2024 roku do 11 339 w 2025 roku. Eksperci podkreślają, że jest to efekt obowiązkowych szczepień dzieci przeciwko tej chorobie. Warto przypomnieć, że szczepionka podawana jest w jednym wstrzyknięciu razem z preparatem przeciw błonicy i tężcowi, a dorosłym zaleca się szczepienia przypominające co 10 lat.
Jeszcze bardziej spektakularny jest spadek zachorowań na gruźlicę.
„Po raz pierwszy zeszły one do poziomu 9,9 na 100 tys. ludności, co spowodowało przeniesienie Polski do kategorii państw o niskiej zapadalności (poprzednio byliśmy w kategorii średniej)” - czytamy w raporcie.
To efekt wieloletnich działań profilaktycznych i skutecznych programów eliminacji choroby.
Nowe zagrożenia
Niestety, 2025 rok przyniósł także niepokojące sygnały. Po raz pierwszy od 25 lat odnotowano przypadek błonicy gardła u sześcioletniego niezaszczepionego dziecka. Błonica wymaga natychmiastowej hospitalizacji i szybkiego podania antytoksyny, która – jak podkreślają eksperci – decyduje o wyniku leczenia.
Najskuteczniejszą metodą ochrony pozostaje szczepienie, które w Polsce jest obowiązkowe dla dzieci i młodzieży do 19. roku życia.
Raport alarmuje także o gwałtownym wzroście liczby ognisk wirusowego zapalenia wątroby typu A (WZW typu A).
„W 2025 r. zarejestrowano 115 ognisk WZW typu A na terenie całej Polski, czyli ponad czterokrotnie więcej niż w 2024 r., kiedy odnotowano 26 ognisk” – czytamy w dokumencie.
Szczepienia ochronne pozostają najskuteczniejszą formą profilaktyki, zwłaszcza dla osób wyjeżdżających do krajów o wysokiej endemiczności, pracowników branży spożywczej, osób zajmujących się usuwaniem odpadów oraz dzieci i młodzieży, które nie przebyły tej choroby.
Choroby odkleszczowe
Zmiany klimatyczne i coraz cieplejsze zimy sprzyjają rozprzestrzenianiu się chorób przenoszonych przez kleszcze, takich jak borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu (KZM).
„Dla zapobiegania zachorowaniom na KZM kluczowe znaczenie mają zarówno ochrona przed kleszczami, jak i szczepienia ochronne” – podkreślają autorzy raportu.
Szczepienia przeciw KZM obejmują trzy dawki podstawowe oraz dawki przypominające podawane co kilka lat. Najbardziej narażone są osoby często przebywające w lasach i na terenach zielonych.
Nowym zjawiskiem w 2025 roku było także pojawienie się tzw. choroby Zalewu Wiślanego (choroby Haff).
„Odnotowano 30 przypadków zachorowań powiązanych ze spożyciem w dużej ilości samodzielnie złowionych ryb, głównie węgorza, co wymagało podjęcia natychmiastowych działań międzysektorowych” – informują eksperci.
Wzrost zakażeń HIV i chorób przenoszonych drogą płciową
Najbardziej niepokojące dane dotyczą chorób przenoszonych drogą płciową oraz zakażeń HIV.
Autorzy raportu wskazali na wzrost liczby nowo wykrytych przypadków chorób przenoszonych drogą płciową oraz zakażeń HIV, pisząc, że „osiągnęła ona jeden z najwyższych wyników w historii, podobnie jak w przypadku kiły i rzeżączki”.
Od maja 2025 roku testy na HIV są dostępne w ramach podstawowej opieki zdrowotnej finansowanej przez NFZ, jednak rzeczywista liczba wykonanych testów nie jest znana. Eksperci podkreślają, że wzrost liczby zakażeń wymaga intensyfikacji działań profilaktycznych i edukacyjnych.
Raport zwraca również uwagę na wzrost liczby zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych po szczepieniach przeciw HPV. W latach 2022-2024 liczba takich zgłoszeń wzrosła z 8 do 134 przypadków. Eksperci analizują te dane, podkreślając, że szczepienia pozostają najskuteczniejszą metodą zapobiegania nowotworom wywoływanym przez wirusa brodawczaka ludzkiego.
