Początki i znaczenie święta Przemienienia Pańskiego
Przemienienie Pańskie, nazywane także epifanią lub teofanią, to święto obchodzone 6 sierpnia przez Kościół katolicki. Jego korzenie sięgają VI wieku na Wschodzie, natomiast na Zachodzie zostało oficjalnie wprowadzone przez papieża Kaliksta III w 1457 roku. Wcześniej lokalnie obchodzono je już w VII wieku. W Polsce święto znane jest od XI wieku.
Wydarzenie, które upamiętnia to święto, miało miejsce na górze Tabor. Według Ewangelii św. Mateusza, Marka i Łukasza, Jezus przemienił się wobec swoich uczniów: Piotra, Jakuba i Jana. „Jego twarz zajaśniała jak słońce, a szaty stały się olśniewająco białe” – czytamy w Piśmie Świętym. Uczniowie byli świadkami rozmowy Jezusa z Mojżeszem i Eliaszem, a z obłoku rozległ się głos: „To jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie, Jego słuchajcie!”
Biblia i interpretacje teologiczne
Przemienienie Pańskie jest bogate w symbolikę. Święty Jan Chryzostom podkreśla, że Chrystus objawia się jako Pan życia i śmierci, przyprowadzając Mojżesza (który umarł) oraz Eliasza (który nie zaznał śmierci). W Starym Testamencie tylko te dwie postaci mogły rozmawiać z Bogiem twarzą w twarz i nie umrzeć. Według nauczania Kościoła katolickiego, Mojżesz i Eliasz symbolizują koniec czasów Starego Testamentu – Mojżesz reprezentuje Torę, a Eliasz proroków. Przemienienie Pańskie oznacza więc nadejście nowej ery – czasu Chrystusa.
Papież Benedykt XVI podkreślał, że Przemienienie Pańskie ma umocnić wiarę uczniów i przygotować ich na przyszłe wydarzenia. Papież Paweł VI zwracał uwagę, że to święto rzuca światło na codzienne życie i kieruje myśli ku nieśmiertelnemu przeznaczeniu człowieka. Papież Franciszek natomiast podkreślił, że „punkt dojścia, do którego jesteśmy powołani, jest równie jasny jak twarz przemienionego Chrystusa: w Nim jest zbawienie, szczęście, światło, miłość Boga bez ograniczeń”.
Termin „Przemienienie Pańskie” pochodzi od greckiego słowa „metemorphothe”, które oznacza zmianę formy zewnętrznej – przejście z jednej postaci do drugiej.
Tradycje i obchody w różnych Kościołach
Na Wschodzie święto Przemienienia Pańskiego pojawiło się w VI wieku, a na Zachodzie zostało ustanowione jako powszechne święto w 1457 roku przez papieża Kaliksta III. Decyzja ta była wyrazem wdzięczności za zwycięstwo chrześcijan nad Turkami pod Belgradem 6 sierpnia 1456 roku.
W Kościele prawosławnym Przemienienie Pańskie, znane jako Spasa Izbawnika (Preobrażenije Gospodnie), jest jednym z najważniejszych świąt poświęconych Chrystusowi. Obchody odbywają się 6 sierpnia według kalendarza gregoriańskiego lub 19 sierpnia według juliańskiego. W Polsce główne uroczystości mają miejsce na Świętej Górze Grabarce, gdzie co roku gromadzą się tysiące pielgrzymów.
Święto obchodzą także inne wyznania chrześcijańskie: Kościół Ewangelicko-Augsburski, Kościół Polskokatolicki, Kościół Katolicki Mariawitów i Kościół Anglikański.
Góra Tabor – miejsce Przemienienia
Według tradycji, którą potwierdzają św. Cyryl Jerozolimski i św. Hieronim, górą Przemienienia Chrystusa była góra Tabor. Obecnie szczyt Taboru podzielony jest między franciszkanów (część południowa) i Greków prawosławnych (część północna), którzy posiadają Klasztor św. Eliasza.
Franciszkanie przeprowadzili na górze Tabor liczne badania archeologiczne, które ukazują dzieje chrześcijańskiego kultu tego miejsca. Na szczycie znajduje się klasztor, hospicjum oraz trójnawowa bazylika z dwiema kaplicami, zbudowana w 1924 roku. W 1964 roku górę Tabor odwiedził papież Paweł VI podczas pielgrzymki do Ziemi Świętej.
Przemienienie na Górze Tabor to także czwarta tajemnica światła różańca świętego.
Czy 6 sierpnia trzeba iść do kościoła?
Święto Przemienienia Pańskiego w Polsce nie jest zaliczane do świąt nakazanych, co oznacza, że wierni nie mają obowiązku uczestnictwa we mszy świętej ani powstrzymywania się od pracy, jeśli święto przypada w dzień powszedni.
