Szykujcie okulary, wybierzcie odpowiednie miejsce i nie przegapcie tego niebiańskiego spektaklu! Już w środę - jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk astronomicznych tego roku – zaćmienie Słońca. To niecodzienne wydarzenie przyciąga uwagę zarówno miłośników astronomii, jak i tych, którzy po prostu lubią spojrzeć w niebo i poczuć magię kosmosu. Gdzie i kiedy warto patrzeć w niebo, by nie przegapić tego spektaklu?
Najlepsze warunki na zachodzie i północy kraju
Jak wynika z prognoz astronomicznych, najlepsze warunki do obserwacji zaćmienia będą panować w zachodniej i północnej Polsce, a także w Kotlinie Kłodzkiej. To właśnie tam Księżyc przesłoni nawet do 88% tarczy słonecznej, tworząc na niebie charakterystyczny, „sierpowaty” kształt Słońca.
W okolicach Wrocławia, Gorzowa Wielkopolskiego czy Szczecina zjawisko osiągnie imponujące 86 procent, a na Mazurach – 85 procent. Im dalej na południowy wschód, tym zjawisko będzie mniej spektakularne – w rejonie Rzeszowa Księżyc zakryje około 58 procent Słońca, a w Bieszczadach zaledwie 42 procent, zanim nasza dzienna gwiazda zniknie za horyzontem.
Oto momenty zaćmienia dla wybranych miast, podane według „Almanachu astronomicznego na rok 2026”, wydanego przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne (podane są kolejno: początek, faza maksymalna, zachód Słońca):
- Białystok – 19.13, brak maksimum, 20.01;
- Gdańsk – 19.11, 20.05, 20.23;
- Kraków – 19.18, brak maksimum, 20.04;
- Łódź – 19.16, 20.08, 20.12;
- Poznań – 19.15, 20.10, 20.24;
- Szczecin – 19.14, 20.08, 20.26;
- Warszawa – 19.15, 20.07, 20.07;
- Wrocław – 19.17, 20.12, 20.19.
Kiedy patrzeć w niebo?
Zaćmienie rozpocznie się tuż przed zachodem Słońca – w zależności od lokalizacji, między 19:10 a 19:20. Maksimum zjawiska przypadnie na godziny 20:05–20:12, jednak w wielu miejscach wschodniej Polski ta faza nastąpi już po zachodzie Słońca. Przykładowo, w Białymstoku i Krakowie nie zobaczymy maksimum, bo Słońce schowa się za linią horyzontu. Warto więc wcześniej znaleźć miejsce z niezasłoniętym widokiem na zachód – najlepiej z dala od budynków, drzew i wzniesień.
Bezpieczeństwo przede wszystkim!
Eksperci przypominają: obserwacja Słońca gołym okiem lub przez nieodpowiednie filtry może prowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku.
Dr Elżbieta Kuligowska z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego zaleca korzystanie wyłącznie z certyfikowanych okularów do obserwacji zaćmień lub specjalnych filtrów słonecznych montowanych na lornetkach i teleskopach.
Bezpieczną alternatywą jest także metoda projekcyjna – rzutowanie obrazu Słońca na kartkę papieru. Uwaga na popularne mity: płyty CD, przydymione szkło czy zwykłe okulary przeciwsłoneczne nie chronią oczu przed szkodliwym promieniowaniem!
Czym jest zaćmienie Słońca?
Zaćmienie Słońca to zjawisko, które występuje, gdy Księżyc znajdzie się pomiędzy Ziemią a Słońcem, częściowo lub całkowicie zasłaniając jego tarczę. Choć nów Księżyca występuje co miesiąc, zaćmienia nie są aż tak częste – wszystko przez nachylenie orbity Księżyca względem orbity Ziemi.
Kiedy kolejne zaćmienie?
Jeśli przegapicie środowe widowisko, nie wszystko stracone – już 2 sierpnia przyszłego roku czeka nas kolejne zaćmienie częściowe.
Na całkowite zaćmienie widoczne z Polski trzeba będzie jednak poczekać aż do… 2135 roku.
