Po pięciu latach urzędowania prof. Marcina Wiącka, funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich przejęła Sylwia Gregorczyk-Abram. Od dziś to ona będzie stała na straży wolności i praw obywateli, dbając o przestrzeganie Konstytucji oraz zasad sprawiedliwości społecznej.
Podczas ślubowania nowa RPO zobowiązała się do wierności Konstytucji RP, bezstronności i najwyższej sumienności w wykonywaniu powierzonych obowiązków.
Ślubuję uroczyście, że przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich dochowam wierności Konstytucji RP, będę strzec wolności i praw człowieka i obywatela, kierując się przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości. Ślubuję, że powierzone mi obowiązki wypełniać będę bezstronnie, z najwyższą sumiennością i starannością, że będę strzec godności powierzonego mi stanowiska oraz dochowam tajemnicy prawnie chronionej – deklarowała Gregorczyk-Abram, wyznaczając tym samym kierunek swojej misji.
Posłowie PiS opuścili salę przed ślubowaniem
Przed złożeniem ślubowania posłowie Prawa i Sprawiedliwości opuścili salę plenarną Sejmu. Parlamentarzyści PiS sprzeciwiali się jej kandydaturze, popierając kontrkandydata Adama Borowskiego.
Zachowanie opozycji skomentował marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty, odnosząc się do podziałów w PiS: Nie chcę być złośliwy, ale widzę, że wszystkie podziały rozumu wam nie dały.
Krytycznie o wyjściu posłów PiS wypowiedział się także minister Tomasz Siemoniak. Jego zdaniem, takie działania to brak szacunku dla państwa i decyzji demokratycznej większości. Minister ocenił również, że zachowanie posłów PiS nie ma nic wspólnego z kulturą osobistą.
Kim jest Sylwia Gregorczyk-Abram?
Sylwia Gregorczyk-Abram to postać doskonale znana w środowisku prawniczym i wśród obrońców praw człowieka. Adwokatka, współzałożycielka inicjatywy Wolne Sądy oraz Komitetu Obrony Sprawiedliwości, od lat angażuje się w walkę o niezależność sądownictwa i ochronę praw obywatelskich. Jest również członkinią zarządu Stowarzyszenia im. prof. Zbigniewa Hołdy, organizacji skupiającej się na promowaniu wartości demokratycznych i praworządności.
W maju 2025 roku Gregorczyk-Abram została przewodniczącą komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015-2023. Komisja ta działała przy Ministerstwie Sprawiedliwości, a jej prace odbiły się szerokim echem w mediach i środowiskach prawniczych.
Jej kandydaturę na stanowisko RPO zgłoszono z uzasadnieniem, że posiada nie tylko ogromną wiedzę prawniczą, ale także doświadczenie w prowadzeniu strategicznych postępowań przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka oraz Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. To właśnie te kompetencje mają być gwarancją skutecznej ochrony praw obywateli w Polsce.
Rola i zadania Rzecznika Praw Obywatelskich
Rzecznik Praw Obywatelskich to urząd o szczególnym znaczeniu dla funkcjonowania państwa prawa. Zgodnie z ustawą, RPO stoi na straży wolności i praw człowieka oraz obywatela, określonych w Konstytucji RP i innych aktach normatywnych. Do jego zadań należy badanie, czy działania lub zaniechania organów państwowych, organizacji i instytucji nie prowadzą do naruszenia prawa, zasad współżycia społecznego czy sprawiedliwości.
RPO jest także gwarantem realizacji zasady równego traktowania – interweniuje tam, gdzie pojawiają się sygnały o dyskryminacji, łamaniu praw czy nierównym traktowaniu obywateli. Funkcja ta wymaga nie tylko wiedzy i doświadczenia, ale także wysokiego autorytetu moralnego i wrażliwości społecznej.
Kadencja Rzecznika trwa pięć lat, a ta sama osoba nie może pełnić tej funkcji dłużej niż przez dwie kadencje. Sylwia Gregorczyk-Abram obejmuje urząd po prof. Marcinie Wiącku, którego kadencja zakończyła się 23 lipca 2026 roku.
Historia urzędu – od Ewy Łętowskiej do Sylwii Gregorczyk-Abram
Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich został powołany w 1987 roku, a pierwszą osobą na tym stanowisku była prof. Ewa Łętowska. Od tego czasu funkcję tę pełnili wybitni prawnicy i społecznicy: prof. Tadeusz Zieliński, prof. Adam Zieliński, prof. Andrzej Zoll, dr Janusz Kochanowski, dr hab. Irena Lipowicz, prof. Adam Bodnar oraz prof. Marcin Wiącek.
