Tak naukowcy wykorzystują teksty Beatlesów
Współczesna nauka coraz częściej sięga po odniesienia do popkultury, aby sprawić, że jej odkrycia będą bardziej przystępne i zapadające w pamięć opinii publicznej. Wśród artystów, których twórczość najczęściej pojawia się w publikacjach naukowych, The Beatles zajmują pozycję niekwestionowanego lidera.
By się o tym przekonać, badacze przeanalizowali bazę literatury naukowej Scopus, wykorzystując zaawansowane modele językowe do wykrywania zarówno dosłownych cytatów, jak i kreatywnych gier słownych opartych na tytułach i tekstach piosenek czwórki z Liverpoolu.
W sumie zidentyfikowano 2237 dokładnych odniesień do utworów The Beatles oraz 963 przypadki kreatywnego wykorzystania tekstów i tytułów. Co ciekawe, inspiracje Beatlesami pojawiają się nie tylko w naukach humanistycznych czy społecznych, ale również w medycynie, informatyce, ekonomii, naukach przyrodniczych, a nawet w dziedzinach tak specjalistycznych, jak prawo patentowe czy fizyka kwantowa.
Te tytuły pojawiały się najczęściej
Analiza wykazała, że 10 najczęściej cytowanych tytułów piosenek The Beatles pojawiło się aż w 1584 tytułach artykułów naukowych. Dla porównania, analogiczne zestawienie dla Michaela Jacksona i Elvisa Presleya, dwóch kolejnych najpopularniejszych artystów, to odpowiednio 65 i 196 artykułów.
Najczęściej wykorzystywane tytuły to „The Long and Winding Road” (798 odniesień), „With a Little Help from My Friends” (209) oraz „Here, There and Everywhere” (129). Te frazy, jak zauważają autorzy badania, doskonale oddają charakter naukowych poszukiwań: długą i krętą drogę do odkryć, rolę współpracy oraz znaczenie naukowej ciekawości.
Nie brakuje również dowcipnych wariacji, takich jak „The lung and winding road” – artykuł o długotrwałych skutkach Covid-19, czy „Here comes the SU(N)” – publikacja z zakresu informatyki kwantowej, w której tytuł „Here Comes the Sun” został przekształcony, nawiązując do matematycznych grup macierzy. Pojawiają się także tytuły takie jak „Everybody's got something to hide except me and my patented monkey” w artykule o prawie patentowym, czy „All you need is sleep” – parafraza słynnego „All You Need Is Love”.
Zadanie żmudne, choć pełne humoru
Co ciekawe, jednym z najbardziej wpływowych artykułów naukowych XXI wieku jest publikacja „Attention is all you need” z 2017 roku, która dała początek architekturze modeli językowych wykorzystywanych m.in. w ChatGPT. Jej tytuł to gra słów nawiązująca do „Love is all you need”.
Autorzy badania przyznają, że przeglądanie tysięcy tytułów i rozstrzyganie, czy dana gra słów rzeczywiście odnosi się do Beatlesów, było zadaniem żmudnym, ale pełnym humorystycznych momentów.
Siedzieliśmy i dyskutowaliśmy, czy „You say you want a resolution” się kwalifikuje. Tak, kwalifikuje się – wspomina jeden z autorów.
Sposób na większą rozpoznawalność publikacji
Zebrane dane pokazują, że odniesienia do The Beatles są obecne w niemal każdej dziedzinie nauki. Najwięcej pojawia się ich w medycynie i naukach społecznych, ale lista obejmuje także nauki ścisłe, techniczne, ekonomiczne i humanistyczne. Kilka utworów jest cytowanych bardzo często, podczas gdy większość pojawia się sporadycznie.
Badacze zwracają uwagę, że umiejętne wykorzystanie odniesień kulturowych może znacząco zwiększyć rozpoznawalność publikacji naukowej, pod warunkiem że nie odbija się to negatywnie na jej jasności i łatwości wyszukiwania. Tego typu tytuły mogą także pomóc w dotarciu do szerszego grona odbiorców, przekraczając granice specjalistycznych dziedzin.
Naukowcy często odwracają optymizm Beatlesów
Interesującym spostrzeżeniem jest także to, że naukowcy często odwracają optymistyczny przekaz piosenek Beatlesów, tworząc tytuły takie jak „With a little help from my enemies” czy „Although it helps, love is not all you need”. Jak zauważa jeden z autorów badania, piosenki są pełne nadziei, podczas gdy naukowe publikacje bardziej sceptyczne i analityczne.
Wyniki badania potwierdzają, że The Beatles pozostają nie tylko ikoną muzyki, ale także uniwersalnym punktem odniesienia dla naukowców z całego świata. Ich twórczość inspiruje do kreatywnego myślenia, ułatwia komunikację naukową i pomaga przełamywać bariery między różnymi dziedzinami wiedzy.
