W badaniu wzięło udział 1433 ochotników w średnim wieku, którzy zapisali się do długoterminowego projektu Osteoarthritis Initiative, finansowanego przez amerykańskie Narodowe Instytuty Zdrowia. Uczestnicy byli monitorowani przez cztery lata, a ich waga oraz skład ciała były regularnie analizowane przy użyciu nowoczesnych technik obrazowania z pomocą rezonansu magnetycznego (MRI). Szczególną uwagę zwrócono na mięśnie uda - w tym czworogłowe, dwugłowe, krawieckie i smukłe.
Zespół badawczy, wykorzystując sztuczną inteligencję do analizy obrazów MRI, porównał zmiany objętości mięśni u osób, których masa ciała była względnie stabilna, z tymi, u których waga znacząco się wahała. Różnice okazały się uderzające. Osoby, które doświadczały efektu jo-jo, traciły niemal czterokrotnie więcej masy mięśniowej w obrębie uda niż uczestnicy o stabilnej wadze. W ciągu czterech lat cyklicznego chudnięcia i tycia objętość mięśni uda spadła średnio o 3,7 proc., podczas gdy w grupie kontrolnej, o jeden procent. Co istotne, spadek masy mięśniowej nie był rekompensowany podczas ponownego przybierania na wadze, powracający tłuszcz nie oznaczał powrotu utraconych mięśni.
W jednym z przypadków, szczegółowo opisanym przez naukowców, 62-letni uczestnik badania stracił aż 16 proc. objętości mięśni uda w ciągu 48 miesięcy, podczas gdy jego wskaźnik BMI zmniejszył się zaledwie o 1,6 proc. To pokazuje, że zmiany na wadze nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste zmiany w składzie ciała.
Konsekwencje dla zdrowia mogą być poważne
Eksperci podkreślają, że utrata masy mięśniowej może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia, zwłaszcza u osób w średnim i starszym wieku. Mięśnie są nie tylko kluczowe dla sprawności fizycznej, ale także wpływają na metabolizm, stabilność stawów oraz ogólną jakość życia. Ich utrata zwiększa ryzyko upadków, kontuzji, a także może przyspieszać rozwój chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca typu 2 czy choroby układu krążenia.
Badanie nie obejmowało osób stosujących nowoczesne leki odchudzające z grupy GLP-1, jednak autorzy zwracają uwagę, że wraz z rosnącą popularnością farmakologicznych terapii odchudzających, problem cyklicznych zmian masy ciała może się jeszcze nasilać. Wskazują, że ochrona masy mięśniowej powinna być równie ważnym celem terapii, co redukcja tkanki tłuszczowej.
Wyniki badania podkreślają potrzebę całościowego podejścia do leczenia nadwagi i otyłości. Kluczowe staje się nie tylko monitorowanie liczby kilogramów, ale także dbałość o zachowanie masy mięśniowej podczas odchudzania. Eksperci sugerują, że przyszłe programy redukcji masy ciała powinny być wzbogacone o odpowiednio dobrane ćwiczenia fizyczne oraz dietę bogatą w białko, które mogą pomóc w ochronie mięśni.
