W pierwszym półroczu 2026 roku norweski fundusz naftowy zarobił około 176,3 miliarda dolarów, a wartość jego aktywów wzrosła o 151 miliardów dolarów. Jak poinformował zarządzający funduszem Nicolai Tangen, osiągnięty wynik jest najwyższy w historii na koniec kwartału:
To było niezwykłe półrocze. W wiadomościach obserwowaliśmy wiele dramatycznych wydarzeń. Wartość funduszu jednak wzrosła, a kwota 2,285 bln dol. jest najwyższą odnotowaną kiedykolwiek na koniec kwartału - podkreślił podczas konferencji prasowej w Arendal.
Na rezultaty wpływ miały przede wszystkim inwestycje w akcje, które przyniosły stopę zwrotu na poziomie 13 procent. Obligacje wygenerowały 0,9 proc. zysku, a nieruchomości nienotowane na giełdzie 3 proc. Jedynym segmentem, który przyniósł stratę, były inwestycje w infrastrukturę energii odnawialnej - spadek o 0,2 proc.
Azjatyckie spółki technologiczne liderem wzrostów
Najwyższą stopę zwrotu fundusz osiągnął w Azji i Oceanii - aż 31,3 proc. Szczególnie dobrze radziły sobie spółki telekomunikacyjne i technologiczne.
Szef funduszu jednocześnie zwrócił uwagę na rosnące ryzyko koncentracji inwestycji: dziesięć największych spółek odpowiada już za ponad 20 proc. portfela akcji funduszu, a firmy technologiczne stanowią niemal jedną trzecią amerykańskiego portfela akcyjnego.
Polskie spółki i obligacje w portfelu norweskiego giganta
Na koniec czerwca norweski fundusz był inwestorem w 75 polskich podmiotach, a wartość ich akcji wynosiła łącznie około 2,36 miliarda dolarów. Największą polską inwestycją było Allegro, którego akcje należące do SPF wyceniono na około 504 miliony dolarów. W czołówce znalazły się także PKO BP, LPP, Benefit Systems oraz CD Projekt.
Fundusz posiadał również polskie obligacje o łącznej wartości około 1,38 miliarda dolarów, głównie wyemitowane przez Skarb Państwa, Bank Gospodarstwa Krajowego oraz PKO Bank Hipoteczny.
Warto zauważyć, że w ostatnich miesiącach Norwegowie ograniczyli zaangażowanie w akcje Orlenu - na koniec czerwca posiadali niespełna 0,1 proc. akcji o wartości około 35,8 mln dolarów, podczas gdy jeszcze na początku roku było to 0,17 proc. akcji o wartości 53,9 mln dolarów.
Ryzyka i wyzwania dla przyszłości funduszu
Pomimo rekordowych wyników, zarządzający funduszem ostrzegają przed możliwymi zagrożeniami. Nicolai Tangen zaznaczył, że majątek funduszu nie jest niezniszczalny. Wskazał na możliwość powstania bańki na rynku sztucznej inteligencji, eskalację wojny handlowej na linii USA-Chiny oraz ryzyko nadmiernego korzystania ze środków funduszu w okresie kryzysu gospodarczego.
Czy fundusz naftowy może zniknąć? Tak. Najgorsze jest to, że w świecie, w którym obecnie żyjemy, nie jest to zupełnie nieprawdopodobne. Żadne państwo w historii nie zdołało na dłuższą metę zachować tak wielkiego majątku. Fortuny zawsze w końcu przepadają – ostrzegł Tangen.
NBIM, zarządzający funduszem, przewiduje, że w przypadku kryzysu porównywalnego do Wielkiego Kryzysu z 1929 roku wartość funduszu mogłaby spaść z ponad 2,22 biliona do mniej niż 1,01 biliona dolarów. Dodatkowym zagrożeniem jest możliwość nadmiernego sięgania po środki funduszu w sytuacji spadku dochodów państwa i rosnących wydatków.
Statens pensjonsfond został utworzony w 1990 roku, a jego głównym zadaniem jest ochrona norweskiej gospodarki i budżetu przed wahaniami cen ropy, zapobieganie zbyt szybkiemu wydawaniu dochodów z surowców oraz budowanie majątku dla przyszłych pokoleń. Wszystkie dochody netto państwa z ropy i gazu trafiają do funduszu, a środki są wykorzystywane m.in. na pokrycie deficytu budżetowego Norwegii. Co istotne, na ten cel nie może być przeznaczone więcej niż 4 proc. wartości funduszu rocznie.
